شرح
فرع دوم : اثبات زنا با شهادت چهار مرد عادل
اگر چهار مرد عادل به وقوع زنا شهادت دهند ، بدون هيچ شبههاى زنا ثابت مىشود . دليل آن آيات و رواياتى است كه به برخى از آنها اشاره مىشود . وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُواْ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَآءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمنِينَ جَلْدَةً وَ لَاتَقْبَلُواْ لَهُمْ شَهدَةً أَبَدًا وَ أُوْللِكَ هُمُ الْفسِقُونَ « 1 » كسانى كه به زنان عفيف و پاكدامن نسبت زنا مىدهند و چهار شاهد بر اثبات آن نمىآورند ، بايد به آنان حدّ قذف ، يعنى هشتاد تازيانه زده شود - قذف از گناهان موجب فسق است - لذا ، شهادت آنان پذيرفته نمىشود ؛ زيرا ، فاسق هستند ؛ مگر آن افرادى كه پس از قذف توبه كنند . هر چند اين آيه در مورد قذف وارد شده ، ولى از آن استفاده مىشود كه اگر چهار مرد عادل ( اربعة شهداء ) شهادت به تحقّق زنا بدهند ، ديگر رمى و قذف نخواهد بود و حدّ قذف منتفى مىشود . در ادامهى آيه مىفرمايد : وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَ جَهُمْ وَ لَمْ يَكُن لَّهُمْ شُهَدَآءُ إِلَّآ أَنفُسُهُمْ . . . لَّوْلَا جَآءُو عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَآءَ فَإِذْ لَمْ يَأْتُواْ بِالشُّهَدَآءِ فَأُوْللِكَ عِندَ اللَّهِ هُمُ الْكذِبُونَ مردانى كه به همسرانشان نسبت زنا مىدهند و گواه و شاهدى بر آن غير از خودشان ندارند . . . - آيات كيفيّت لعان را مطرح تا به اينجا مىرسد - چرا چهار شاهد نياوردند ؟ . . . . از بيان آيه استفاده مىشود كه اگر چهار شاهد وجود داشته باشد ، مسأله تمام ، و مشكل حلّ مىشود . اين آيات ، مهمترين آياتى است كه در باب زنا بر چهار شاهد عادل دلالت دارد . در سورهى نور ابتدا به بيان حدّ مرد و زن زناكار پرداخته ، پس از آن ، مسأله قذف و لعان را پيش مىآورد ؛ ارتباط آيات و تناسب ، دلالت بر اثبات زنا به چهار شاهد عادل وهامش
( 1 ) . سورهى نور ، 4 .