داده بودند ،
فَأَغْرَيْنا
برآغاليديم و انگيختيم ،
بَيْنَهُمُ
ميان ايشان ،
الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ
دشمنى و بزومندى ( 1 ) ،
إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ
تا روز رستاخيز ،
وَ سَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِما كانُوا يَصْنَعُونَ
( 14 ) و خبر كند اللَّه ايشان را فردا كه آن چيست كه ميكنند ايشان امروز .
النوبة الثانية
قوله تعالى و تقدس :
وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
- اين خطاب باصحابهء رسول است و با جملهء مؤمنان امت تا بقيامت . صحابه با رسول خدا بيعت كردند ، و دين و كتاب و سنت در پذيرفتند ، از آنكه آيت آمد ، بود :
فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَ اسْمَعُوا وَ أَطِيعُوا
.
ربّ العزة ايشان را درين آيت فرمود كه قرآن و سنت بشنويد ، و طاعتدار باشيد ، و امر و نهى بر كار گيريد ، و بآيات و كلمات و صحف و كتب ما ايمان آريد ، و رسولان را كه فرستاديم استوار گيريد ، و آنچه گفتند و از غيب خبر دادند ، از احوال قيامت و بهشت و دوزخ و غير آن ، همه قبول كنيد ، و بجان و دل آن را تصديق كنيد . مؤمنان آن همه در پذيرفتند ، و گفتند :
سَمِعْنا وَ أَطَعْنا
. رب العالمين از سمع و طاعت ايشان حكايت باز كرد ، و گفت :
وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا
.
اكنون درين آيت ربّ العزة آن نعمت و آن ميثاق و آن قول با ياد ايشان ميدهد و ميگويد : ياد داريد آن نواخت كه من بر شما نهادم ، تا نعمت اسلام بر شما تمام كردم .
همان است كه جايها در قرآن منّت بر نهاد و گفت :
وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي
،
وَ لِأُتِمَّ نِعْمَتِي عَلَيْكُمْ
،
وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ
، اين همه نعمت اسلام و ايمانست ، كه اللَّه تعالى بر مؤمنان تمام كرده است .
هامش
1 - كذا .