شهيدا » ، با من نيكويى كرد كه با ايشان در آن غزا نبودم حاضر .
وَ لَئِنْ أَصابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ
- و اگر فتحى يا غنيمتى بشما رسد وى گويد :
كَأَنْ لَمْ تَكُنْ
بتاء تأنيث قراءت مكى و حفص و اويس است ، زيرا كه به ظاهر لفظ مودّت نگرند ، و مؤنث است ، و فعل مسند است با وى ، و چون فاعل مؤنث بود علامت تأنيث بفعل آن الحاق كنند ، اعلاما بأنّ الفعل مؤنث . باقى بيا خوانند زيرا كه نه تاء تأنيث حقيقى است ، و نيز فصل ميان فعل و فاعل واقع است ، و چون فصل ميان ايشان واقع شود ، ترك علامت تأنيث نيكو باشد .
«
كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُ مَوَدَّةٌ »
- عارضى است كه در ميان سخن در آمد .
اللَّه گفت : گويى خود ميان شما و ميان آن منافق هيچ معرفت نبوده است ، و هيچ عقد با شما نبسته است بدانكه جهاد كند با شما ، به اين سخن كه وى ميگويد كه : «
يا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيماً »
. و فضل در قرآن بهفت معنى آيد : يكى اسلام است ، چنان كه در سورة آل عمران گفت :
قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ
.
همانست كه در سورهء يونس گفت :
قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ
. دوم فضل است بمعنى نبوّت ، چنان كه در سورة النساء گفت :
وَ كانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيماً
يعنى النّبوّة و الكتاب . همانست كه در سورهء بنى اسرائيل گفت :
إِنَّ فَضْلَهُ كانَ عَلَيْكَ كَبِيراً
.
سيوم فضل است بمعنى خلف ، چنان كه در سورة البقرة گفت :
وَ اللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلًا
يعنى الخلف للمال عند الصّدقة . چهارم فضل است بمعنى منّت ، چنان كه جايها است در قرآن :
وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ
. پنجم فضل بهشت است ، چنان كه در سورة الاحزاب گفت :
وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ بِأَنَّ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ فَضْلًا كَبِيراً
يعنى الجنّة . ششم فضل رزق است در بهشت ، چنان كه گفت :
يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ
يعنى الرّزق فى الجنّة . هفتم فضل است بمعنى رزق در دنيا ، چنان كه