در سورة الجمعة گفت :
فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ
، و در سورة المزمل گفت :
يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ
. يعنى الرّزق فى التجارة ، و درين آيت ورد گفت :
وَ لَئِنْ أَصابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ
يعنى الرّزق فى الغنيمة ، و نظائر اين در قرآن فراوان است .
فَلْيُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
- اين مؤمن كه منافق وى را مىبازنشاند از غزا ، ايدون بادا كه ننشيناد « 1 » ، يعنى كه اللَّه ميفرمايد وى را كه جهاد كند ، و باز كوشد با ايشان كه ميخرند اين جهان به آن جهان . به اين قول « شرى » بمعنى اشترى است .
معنى ديگر : ميفرمايد كه جهاد كنند و باز كوشند با دشمنان خداى ، كه ايشان اين جهان ميفروشند ، و به آن بهشت و نعيم باقى مىخرند ، به اين قول « شرى » بمعنى باع است . و روا باشد كه اين خطاب منافقان نهند ، ايشان كه روز احد تخلّف كردند ، و از غزا باز پس نشستند ، و آن گه معنى آن باشد : آمنوا ثمّ قاتلوا ، نخست ايمان آريد پس جهاد كنيد ، كه كافر پيش از آنكه ايمان آرد مأمور نبود . و به اين قول « شرى » بمعنى اشترى است ، يعنى : يشترون الحياة الدّنيا و يختارونها على الآخرة .
وَ مَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُقْتَلْ
اى : فيستشهد ،
أَوْ يَغْلِبْ
اى يظفر ، فكلاهما سواء ، و هو معنى قوله :
فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً
يعنى : الجنّة . پس مؤمنان را تحريض كرد بر جهاد در راه دين ، و از بهر حق ، و از بهر رهانيدن آن ضعيفان مسلمانان كه در دست مشركان مكه بودند ، از مردان چون حبيب و ابو ذر و غير ايشان ، و از زنان چون مادر اسامة و دختر عقبة بن ابى معيط و غير ايشان ، و كودكان چون اسامة و غير ايشان ، در دست كافران مكه بودند محبوس و معذّب ،
هامش
( 1 ) - نسخهء الف : ايدون باد كه باز ننشينا . )