وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ ، وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ ، وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا
.
چون اين امّت حال ايشان بشنيدند ، و داستان ايشان برخواندند ، منتظر بودند تا در حق ايشان فرمان چه آيد . گفت :
وَ يَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ ، وَ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ
، با شما آن نكنيم كه با ايشان كرديم ، ايشان را خسف و مسخ و اغراق بود ، و شما را توبت و رحمت و مغفرت .
يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ
- يعنى يخفّف عنكم ثقل الأوزار بمواترة الواردات الى قلوبكم ،
يُخَفِّفَ عَنْكُمْ
كلف الأمانة بحملها عنكم . يخفّف عنكم مقاساة المجاهدات بما يلج لقلوبكم من انوار المشاهدات ؛ يخفّف عنكم تعب المطالبات بروح المواصلات .
وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً
- در قرآن هر جا كه نام انسان است صفت ناپسنديدهاى بپيوند آنست ، چنان كه گفت :
إِنَّ الْإِنْسانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ
،
إِنَّ الْإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً
،
إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى
،
إِنَّ الْإِنْسانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ
،
إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ
. از آنكه انسانيّت از خاكست ، و خاك مايهء كثافت ، و أصل كدورت . امّا اميد رهى به آنست كه آن روز كه مىآفريد ، عيب ميديد ، و آن گه با عيب ميخريد .
با عيب خريدهاى مرا روز نخست پير طريقت گفت : خداوندا ! تو ما را جاهل خواندى ، از جاهل جز از جفا چه آيد ؟ ! تو ما را ضعيف خواندى ، از ضعيف جز از خطا چه آيد ؟ ! خداوندا ! بر نتاوستن « 1 » ما با نفس خود از آن ضعف انگار ، و دليرى و شوخى ما از آن جهل انگار . خداوندا ! تومان برگرفتى و كس نگفت كه بردار ، اكنون كه برگرفتى بمگذار ، و در سايهء لطف خود ميدار !
هامش
( 1 ) - نسخه ج : بر نيامدن .