وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
- يعنى بالعبد حين رخّص له فى نكاح الامة ، اذا لم يجد طول الحرّة و خاف العنت .
يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ
- كوفيان اين لام را لام كى گويند و بصريان لام خفض گويند ، و معناه لأن بيّين لكم شرائع دينكم و مصالح امركم . ميگويد : اللَّه ميخواهد كه شرايع دين شما ، و مصالح كار شما ، بر شما روشن كند ، و فرا نمايد ، كه صبر كردن و خود را در عزوبت نگهداشتن به است از نكاح كنيزك .
وَ يَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ
و ميخواهد كه شما را بدين ابراهيم و اسماعيل راه نمايد ، و به آن دين حنيفى كه پيشينيان داشتند در تحريم مادران و خواهران و دختران ؛ يعنى كه اين زنان محرّمات كه درين آيات بيان كرديم بر دينداران پيش هم چنان محرّم بودند .
وَ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ
و ميخواهد كه شما را از معصيت بطاعت باز آرد ، و شما را باز پذيرد .
وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
و اللَّه دانايست راستدان ، ميداند كه صلاح دين بندگان در چيست ؟ و فرمان بردار و نافرمان ازيشان كيست ؟
وَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ
- اى يخرجكم من كلّ ما يكره و يأبى ، الى ما يحبّ و يرضى .
وَ يُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَواتِ
گفتهاند : اينان گبراناند كه نكاح خواهران و دختران برادر و خواهر روا داشتند ، و مسلمانان را گفتند : شما دختر خاله و عمّه بزنى ميكنيد چرا دختر برادر و خواهر بزنى نكنيد ؟ و همه يكسانند ؟
ربّ العالمين گفت : ايشان بر پى شهوتهاى خويش ميروند ، و ميخواهند كه شما را نيز از راه راستى بگردانند . مجاهد گفت : اين زانياناند كه ديگران را همچون خود ميخواهند . چنان كه در زنا دين خويش تباه ميكنند ، ميخواهند كه دين ديگران تباه كنند . مصطفى ( ص ) گفت : بر شما باد كه زنا نكنيد و در اباحت آن معتقد نباشيد ، كه در آن شش خصلت است : سه در دنيا و سه در عقبى . اما در دنيا آبروى