لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللَّهِ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ
.
إِنَّما ذلِكُمُ الشَّيْطانُ
- آن صاحب خبر نعيم بن مسعود كه گفت : بو سفيان با مشركان به بدر رفت ، خود ديو مردم است ، و آنچه گفت ديو در دهن وى افگنده بود .
يُخَوِّفُ أَوْلِياءَهُ
- اولياء خود را ترساند ، يعنى منافقان كه حقيقت ايمان ندارند و در ضلالت قرين ديواند . و قيل معناه : يخوّف باولياءه ، يعنى يخوّف المؤمنين بالكفّار .
فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
: اى مصدّقين بوعدى .
وَ لا يَحْزُنْكَ
- ميگويد : اندوهگن منمايا ترا . و بر قراءت نافع
وَ لا يَحْزُنْكَ
بضم يا ، و كسر زا . معنى آنست كه اندوهگن مگذار ترا غائب بودن ايشان كه در نصرت كفر مىشتابند ، و بجنگ احد نيامدند ، و شما را فرو گذاشتند ، از منافقان و جهودان و مشركان .
إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً
- اى لن يضرّوا اولياء اللَّه شيئا ، و انّما يعود و بال ذلك عليهم . ايشان از يارى كه اللَّه ترا و مؤمنان را داد هيچ چيز بنكاهند ، و و بال آن هم بايشان باز گردد . و قيل :
إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئاً
اى لن ينقصوا اللَّه شيئا من ملكه و سلطانه ، انّهم يضرّون انفسهم بذلك .
يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ
- اين آيت ردّ است بر قدريان كه مىگويند : بنده را قدرت است و استطاعت بر فعل پيش از فعل . و معلوم است كه ارادت اللَّه در حرمان ايشان از حظ آخرت ، ايشان را از ايمان و طاعت باز داشت ، تا نتوانستند و قدرت طاعت نداشتند ، و چگونه قدرت آن را دارند و خداى مىخواهد كه ندارند . و نظير اين آيت در قرآن فراوان است ، منها : قوله تعالى
كَرِهَ اللَّهُ انْبِعاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ
،
لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ
،
كَذلِكَ نَسْلُكُهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ