فى سبيل اللَّه »
خيانت كرده است اين مرد در راه خدا ، تفحص كردند مهرهاى بود كه برداشته بود ، قيمت آن كم از دو درم . و در خبر است كه : يكى كشته شد ، مردمان گفتند : نوشش باد بهشت جاودان ! رسول ( ص ) گفت : « كلّا ! » يعنى چنين مگوييد كه وى روز خيبر شملهاى از مال غنيمت بخيانت برداشت ، فردا آتش در آن گيرد و با وى بهم بسوزد . مردى ديگر يك شراك نعلين برگرفته بود چون اين سخن از رسول ( ص ) بشنيد آن شراك بياورد . رسول ( ص ) گفت : شراك من نار .
كلبى گفت : در تفسير
وَ مَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ
: آن چيز كه در آن خيانت كرده باشد در قعر جهنم برابر وى بدارند ، آن گه گويند فرو رو به اين دركات دوزخ و آن را برگير ، وى فرو رود و بردارد ؛ راست كه بجاى خويش باز آيد ، و ديگر باره از دست وى بيفتد ، و هفتاد ساله راه با قعر جهنم افتد . و وى را هم چنان تكليف ميكنند تا ميرود و برميدارد . مصطفى ( ص ) از اينجا گفت :
« ما من عبد يغلّ غلولا الّا كلّف يوم القيامة أن يستخرجه من اسفل درك جهنّم » .
و هر كه خيانت كارى را بپوشد وى را هم چندان گناه بود و همان عقوبت . مصطفى ( ص ) گفت :
« من يكتم غالّا فانّه مثله » .
قوله
ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ
- « ظلم » در قرآن بر چهار معنى است : يكى معنى نقص است ، كاستن چيزى ، چنان كه در آن آيت گفت ، يعنى از ثواب نيكوكاران هيچ چيز بنكاهند . همانست كه در سورة الكهف گفت :
وَ لَمْ تَظْلِمْ مِنْهُ شَيْئاً
، و در سورة الانبياء گفت :
وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً
، و در سورة مريم :
وَ لا يُظْلَمُونَ شَيْئاً
. وجه دوم ظلم مردمان است بر يكديگر در تقويت حقوق ايشان ، چنان كه در سورة بنى اسرائيل گفت :
وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً
، و در سورة النّساء گفت :
وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ . . .
يعنى قتل النّفس