زايندگانند كه ذرّيت از ايشان بود و نيز فرزندان باشند كه زادگانند ، از ذرو گرفتهاند . يعنى از خلق خدا كه بر زمين پراكندهاند . ذرا يذرو و
تَذْرُوهُ الرِّياحُ
ازينست - و رواست كه از
ذَرَأَ
بود ، و قد تقدم ذكره - . شيطان ناميست از جن و انس هر ناپاك را . و در خبر است كه از خلفاء راشدين يكى مردى را ديد در پى كبوتر ، گفت : شيطان يتبع شيطانة - ، تأنيث روا داشت در شيطان . و اللَّه در قرآن از جن و انس شياطين گفت . و عرب كسى را كه داهى بود ، شيطان گويند . و به آن ذم نخواهند . - و شيطان را دو وجه است از روى معنى . يكى آنكه از « شاط بدمه » است ، يعنى كه : او در خون ولد آدم شده است . - برين تأويل نون نه اصلى است و بر وزن فعلان است چون عطشان . - ديگر وجه اشتقاق آن از « شطون » است . عرب گويند : « نوى شطون » اى بعيدة - و برين تأويل نون اصلى است و بر وزن « فيعال » .
و « رجم » در قرآن بر وجوه است ، يكى كشتن ، يكى دور كردن ، يكى بيرون كردن ، يكى به گمان گفتن ، يكى نكوهيدن ؛ و رجيم اين جا از دو وجه است :
يكى از بيرون كردن است كه گفتند او را :
فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّكَ رَجِيمٌ
. و ديگر از نكوهيدن است و لعنت شنوانيدن و بد نام كردن كه گفت وى را :
مَذْمُوماً
و الذّم العيب - اين رجم كه عيب است ، زبان زدن است . چنان كه در احكام اسلام « رجم » سنگ زدن است و كشتن .
فَتَقَبَّلَها رَبُّها بِقَبُولٍ حَسَنٍ
الاية . . . اين اجابت دعاء مادر مريم است ، تا آنجا كه گفت : « حسنا » ميگويد : بپذيرفت آن را خداوند آن پذيرفتنى نيكو ، و برويانيد او را به نبات نيكو . يعنى بر صلاح و سداد و معرفت و طاعت خداى . - قبول مصدر است بر وزن فعول چنان كه وضوء و طهور و ولوع و وقود . و - انبات - سخنى روانست در ميان عرب در كار پروردن فرزند .
وَ كَفَّلَها زَكَرِيَّا
- قراءة