و دل منزل ايمان ، و سر منزل معرفت ، و جان منزل توحيد . در روش سالكان - از اسلام بايمان هجرت بايد ، و از ايمان بمعرفت ، و از معرفت بتوحيد ، نه آن توحيد عام ميگويم كه بشواهد درست گردد ، و بناء اسلام و ايمان بر آنست ، بل كه اين توحيد از آب و خاك پاك است ، و از آدم و حوا صافست ، علايق از آن منقطع ، و اسباب مضمحل ، و رسوم باطل ، و حدود متلاشى ، و اشارات متناهى ، و عبارات منتفى ، و تاريخ مستحيل ! استاد امام بو على قدس اللَّه روحه روزى غريق درياى محبت شده بود و در توحيد سخن ميگفت كه : اگر از جواهر حرمت يكى را بينى كه قدم در كوى دعوى نهد و حديث توحيد كند ، نگر تا فريفته نشوى ، و از آب و خاك آن معنى پاك دانى ، كه آن جمال احديت بود كه در ميدان ازل بنظارهء جلال صمديت شد ، و با خود بنعت تعزز رازى گفت آن راز را توحيد نام نهادند ، كه روستم را هم رخش روستم كشد ! شيخ الاسلام انصارى قدس اللَّه روحه به اين توحيد اشارت كرده و گفته : -
ما وحد الواحد من واحد * اذ كلّ من وحّده جاحد
توحيد من ينطق عن نعته * عارية أبطلها الواحد
توحيده اياه توحيده * و نعت من ينعته لاحد !
النوبة الاولى
- قوله تعالى :
يَسْئَلُونَكَ
- ترا مىپرسند
عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ
از مى و قمار
قُلْ
بگوى
فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ
در مى و قمار بزهء بزرگ است
وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ
و مردمان را در آن منفعتهاست ،
وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما
اما بزهمندى آن مهتر است از منفعت آن ،
وَ يَسْئَلُونَكَ
و ترا مىپرسند
ما ذا يُنْفِقُونَ
كه چند نفقه كنيم
قُلِ الْعَفْوَ
بگوى آنچه بسر آيد از شما و ازيشان كه داشت ايشان واجب است بر شما ،
كَذلِكَ
چنين هن « 1 »
يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ - الْآياتِ
پيدا مىكند خداى شما را سخنان خويش ، و نشانهاى مهربانى خويش .
هامش
( 1 ) كذا فى نسخة الف