و آيات قرآن ، ميگويد - رسول ما قرآن بر شما ميخواند ،
وَ يُزَكِّيكُمْ
و شما را از كفر و شرك پاك مىكند ، و بدينى ميخواند كه چون آن دين داريد و بر آن عمل كنيد - كنتم از كياء عند اللَّه عز و جل - يعنى بنزديك اللَّه پاك باشيد و هنرى و زكى .
اگر كسى گويد چونست كه درين آيت تزكيت فرا پيش كتاب و حكمت داشت ؟ و در آن كه -
رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا
تزكيت فا پس كتاب و حكمت داشت ؟ جواب آنست كه تزكيت همه از خداست اما بر دو ضرب نهاد - يكى گواهى دادن است بنده را به طهارت دل و دين وى و پاكى وى از هر آلايش ، و اين كمال ايمانست و غايت معرفت ، و ثمرهء تعلم كتاب و حكمت ، و ابراهيم ع كه در دعا تزكيت خواست در آن آيت اين ضرب خواست ، از بهر آن از كتاب و حكمت فاپس داشت ، كه تا تعلم كتاب نبود اين تزكيت حاصل نشود . ديگر تزكيت بدايت اسلام است از اللَّه بيان احكام شرع ، و از بنده پذيرفتن آن و عمل كردن به آن . و رتبت اين تزكيت پيش از معرفت حقايق كتاب و حكمت است ، و درين آيت اشارت به اين تزكيت است از بهر آن فرا پيش داشت ، و اللَّه اعلم .
وَ يُعَلِّمُكُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ . . .
- كتاب قرآن است و حكمت سنت مصطفى و بيان حلال و حرام و احكام قرآن و مواعظ آن .
وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ
من فرايضه و شرايعه و ما هو من صلاح دينكم و دنياكم .
النوبة الثالثة
- قوله تعالى : -
وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها . . .
الآية . . . قبلههاى خلق پنج است : - يكى عرش ، دوم كرسى ، سوم بيت المعمور ، چهارم بيت المقدس پنجم كعبه ، عرش قبلهء حاملان است ، كرسى قبلهء كروبيان است ، بيت المعمور قبلهء روحانيانست ، بيت المقدس قبلهء پيغامبران است ، كعبه قبلهء مؤمنانست . عرش از نور است ، كرسى از زراست ، بيت المعمور از ياقوت ، بيت المقدس از مرمر ، كعبه از سنگ .
اشارتست به بندهء مؤمن كه اگر نتوانى كه بعرش آيى و طواف كنى ، يا بكرسى شوى