بنوء كذا و كذا ، فذلك كافر بى و مؤمن بالكواكب » .
قوله تعالى - :
وَ إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ . . .
- الآية . . . چون قبله با كعبه گردانيدند بر جهودان صعب آمد و طعنها كردند و گفتند - محمد اين از بر خويش مىنهد و خود مىسازد ، يك بار به بيت المقدس نماز كند ، و يك بار به كعبه . رب العالمين گفت -
وَ إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ
- نيك ميدانند اينان كه تورية دادند ايشان را ، كه اين قبله گردانيدن حق است و راست ، كه در تورية خواندهاند و دانسته ، آن گه ايشان را تهديد كرد گفت : -
وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ
اللَّه غافل نيست از آنچه ايشان ميكنند ، همه ميداند ، و فردا بقيامت جزاء آن بتمامى بايشان رساند ، جاى ديگر گفت : -
وَ لا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ
قال النّبي صلّى اللَّه عليه و آله و سلم « عجبت من غافل و ليس بمغفول عنه »
و فى معناه انشد :
و لا تحسبنّ اللَّه يغفل ساعة * و لا انّما يخفى عليه يغيب
قوله تعالى -
وَ لَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ
الآية . . . فيه معنى اليمين ، كانه قال - و اللَّه لئن اتيت . ميگويد - و اللَّه كه اگر باهل تورية و انجيل آرى هر معجزهء و هر نشانى كه خواهند جماعت ايشان بر قبلهء تو گرد نيايند و قبلهء خود فرو نگذارند ، و نه نيز تو بقبلهء ايشان پى خواهى برد . پس از آن كه اين آيت آمد ايشان طمع ببريدند و نوميد شند از بازگشت مصطفى بدين و قبلهء ايشان .
وَ ما بَعْضُهُمْ بِتابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ
- اين جهودان و اين ترسايان هر چند كه در مخالفت تو يكى شدند اما در دين و در قبلهء خود مختلفاند : قبلهء جهودان بيت المقدس است جانب مغرب ، و قبلهء ترسايان جانب مشرق ، و نه جهود پى برد بقبلهء ترسا و نه ترسا بقبلهء جهود .
قوله تعالى -
وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ
- الاهواء جمع هوى ، و هو ما مالت اليه النفس ، فهوت نحوه ، هر چند كه اين خطاب با پيغمبرست