رب العالمين گفت : -
وَ أَنْتُمْ تَشْهَدُونَ
- و شما كه فرزندان ايشانيد دانستهايد از كتاب و گواهى ميدهيد كه پدران شما عهد قبول كردند و بدان اقرار دادند . فرق ميان شهادت و اقرار آنست كه شهادت اقرارى باشد كه با آن اقرار علم و اثبات و يقين بود ، و اقرار آن بود كه با آن علم و يقين نبود ، ازينجاست كه منافقان گفتند كه
« نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ »
رب العالمين ايشان را دروغ زن خواند براى آنكه علم و يقين كه شرط شهادت است با آن نبود و اگر بجاى نشهد - نقرّ - گفتند ايشان را دروغ زن نكردى پس آنكه خبر داد از نقض عهد فرزندان و گفت : -
ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ
يعنى يا هؤلاء - فاستغنى عن حرف النداء لدلالة الكلام عليه ، پس شما كه فرزندانيد پيمان بشكستيد و هام دينان خود را بكشتيد و به پشتى يكديگر بر مظلومان زور كرديد ، و گروهى را از خان و مان خويش آواره گردانيديد .
وَ تُخْرِجُونَ فَرِيقاً مِنْكُمْ مِنْ دِيارِهِمْ تَظاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ
-
تَظاهَرُونَ
بتخفيف قراءت كوفيان است ، و اصل تظاهر از ظهر است و هو ان يجعل كل واحد من الرجلين الآخر له ظهرا لتقوى به و يستند اليه . سدى گفت اين آيت در شأن قريظه و نضير و اوس و خزرج آمد ، و جنگ ايشان در حرب سمير گفتا قريظه و نضير جهودان بودند و اوس و خزرج مشركان ، پس قريظه با اوس دست يكى داشتند و نضير با خزرج همچنين ، و با يكديگر جنگ ميكردند . و هر آن يكى از اين دو فرقه كه بر آن فرقه ديگر غلبه كردى ديار و اوطان ايشان خراب كردى ، تا از خان و مان بيفتادندى ، و قتل بسيار ميكردندى و اسيران ميگرفتندى پس همه فراهم مىشدند و اسيران را فدا ميدادند ، و مى باز خريدندى اينست كه رب العالمين گفت :
وَ إِنْ يَأْتُوكُمْ أُسارى
- اسارى و اسرى هر دو خواندهاند ، اسرى بى الف قراءت حمزة است ، اسارى قراءت باقى
تُفادُوهُمْ
با الف قراءت نافع و عاصم و كسايى