قربت در آن نبوده است ، بنابراين هر دوى آن عقاب دارد ؛ زيرا در مسائل عبادات ، حتى در مقدمات عمل نيز قصد قربت واجب است . در فقه شيعه براى وضو ، تيمم و غسل كه مقدمهى براى نماز و ساير عبادات است نيز قصد قربت واجب است ؛ يعنى هر عبادتى را كه انسان انجام مىدهد ، بايد براى انجام فرمان پروردگارجل جلاله باشد و با خضوع و خشوع آن را انجام دهد . البته خداوند جل جلاله محتاج به عبادت بندگانش نيست و آنچه را كه بهعنوان عبادت بر بندگانش قرار داده است ، در واقع براى تكامل روح آنها است . نفع هر عبادت بهسوى خودانسان برمىگردد . بنابراين انسان در هر شرايطى كه باشد ، بايد در برابر خالق و آفريدگار خود ، تواضع داشته باشد و خود را در برابر عظمت او ذليل بداند . حضور قلب در عبادت بسيار مهم است ؛ براى اينكه تنها عبادت نمودن هيچ نفعى براى انسان نمىرساند . آنچه كه در عبادات مهم است قصد قربت و حضور قلب است . حضور قلب ، روح انسان را شفاف مىكند و معرفت انسان را نسبت به خدا بيشتر مىسازد .
نماز از بهترينى عبادتها است . امّا چنانچه قصد قربت در آن نباشد ، مثل جسد بدون روح است كه هيچ حركتى از خود ندارد . قصد قربت به نماز انسان عظمت مىدهد و انسان را از فحشا و منكرات باز مىدارد . «
إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ
» « 1 » نماز را برپا داريد كه نماز انسان را از كارهاى زشت و ناپسند باز مىدارد . اگر نماز با قصد قربت انجام شود خودكار ، انسان را از بدىها دور مىكند . تمام عباداتى را كه انسان انجام مىدهد ، بايد با قصد قربت انجام شود و الّا هر عملى كه بدون قصد قربت باشد باطل است . آيه مباركه قرآن مىفرمايد :
« وَ ما
هامش
( 1 ) - عنكبوت / آيه 45