9 - اراده
در تفسير اراده و تعداد مقدمات آن بحث طولانى و نظريات گوناگونى وجود دارد كه در كتب كلامى و فلسفى بيان شده است و نگارنده آنچه را كه درين باب صحيح مىداند بطور خلاصه بيان ميدارد .
صدور افعال اختيارى انسان بر چهار مقدمه موقوف است كه مقدمه چهارمى آن اراده و قصد است ، بنابراين مقدمات اراده سه ، و مقدمات عمل بشمول خود اراده چهار مىباشد :
اول - تصور و توجه و التفات . چون مجهول مطلق مورد اراده قرار نمىگيرد .
دوم - تصديق بنفع ، زيرا انسان تا به نفع كارى - ولو خيالى - معتقد نشود آن را نخواهد خواست آدمى به فطرت خود طالب نفع و دافع ضرر است .
سوم - شوق به ايجاد كه ترتب آن بر تصديق به نفع ، قهرى و طبيعى مىباشد .
چهارم - اراده ، قصد ، جزم و عزم كه پس از شوق بوجود مىآيد ولى نه قهرى و اضطراى . پس از اراده حركت و عضلات بدن محقق مىشود و عمل انجام مىگيرد .
در رسيدن به ملكات نفسانى و فضايل اخلاقى بايد متوجه اراده و مقدمات آن باشيم . كه راه ديگرى براى بشر غالباً وجود