جمله اخير
( وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ )
ممكن است مراد از اين جمله اين باشد كه نماز دو اثر دارد ، اول نهى از فحشاء و منكر كه تفصيل آن گذشت . اثر دوم كه نماز ياد و ذكر بزرگتر خدا است كه تأثير آن در نفس آدمى بالاتر از اثر اول نماز و بزرگتر از آن است .
« أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ » .
( سوره رعد ، آيه 28 ) . ياد خدا آرامش دل ها ( و ارواح ) است .
به موسى فرمود :
« وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي » .
( سوره طه ، آيه 14 ) . نماز را به ياد من برپا بدار .
اشكال مشهور و جواب آن
اما اشكال : اگر نماز نهى تكوينى از معاصى داشت ، بايد نماز صحيح اقامه كنندگان مانع معصيت آنان مى شد كه در خارج معصيت آنان مشهود است .
جواب : اولا هيچ دليلى وجود ندارد كه فحشاء و منكرات نماز گزاران صحيح به اندازه منكرات نماز گذاران ( تاركين نماز ) باشد و نماز صحيح هيچ گونه جلوگيرى از معاصى را نداشته باشد .
ثانيا همان گونه كه نماز سببيت طهارت خاصى از پليدى ، فحشاء و منكرات را دارد ، اسباب ديگرى از محرمات هستند كه سببيت آلودگى نفس را به معاصى كبيره دارد .
بلى همه اسباب تأثير خود را دارد و نتيجه آن اقتضايى بودن اسباب مىشود تا اقوى بر قوى در مورد تزاحم مقدم شود .
بعضى از مفسرين اهل سنت مى گويند كلمه صلاة در عنوان اين بحث به معناى نماز نيست ، بلكه به معناى دعا است و مراد از دعا دعوت به دين خدا است ، و اين دعوت واجب است كه مردم را از فحشاء و منكر باز مى دارد . اين جواب تأويل است و خلاف ظاهر كلمه
هامش
پس ايرادى متوجه آيه نيست كه چرا نماز خوان ها گناه مى كنند ؟