از حساب بر پشت آن عبور مى نمايند ، دوزخى ها از آنجا در آتش مىافتند و بهشتى ها به اندازه أعمال خود به سرعت و كُندى عبور نموده و بسوى بهشت مى روند .
اين شهرت از فتاوى علماى آنان حاصل شده است . بطور نمونه بكلام شيخ صدوق مشهور ترين محدث شيعه توجه كنيد : « و اين صراط پل جهنم است و محل مرور همه مخلوقين است . » « 1 »
عضد الدين إيجى دانشمند اشعرى سنى در كتاب مواقف مىگويد : « بدانكه صراط پلى است كشيده شده بر پشت جهنم كه بر او عبور ميكنند مؤمن و غير مؤمن . و اكثر معتزله آن را إنكار كردهاند . » « 2 »
لفظ صِراط - بكسر الصاد - بگفته بعضى از لغويين كلمه يونانى به معناى طريق و راه مىباشد . و بضَّم الصاد ، به معناى شمشير دراز برنده مىباشد و هيچ ربطى به پل ندارد و پل را به عربى جِسر مىگويند .
نگارنده در كتاب متافيزيك از نظر رئالزم ، پل مذكور را معناى ديگرى نموده است و عمده اين كه در قرآن مجيد و احاديث معتبر السند ، چنين پلى ذكر نشده است .
بحث مهم ديگر در مورد راهها
إنسانها راههاى مختلفى را به سوى خدا مىپيمايند ؛ بلكه جميع مخلوقات عاقل مختار چنين هستند هر عاقل بحسب استعداد ذاتى و معرفت اكتسابى راهى بسوى حق دارد صراط مستقيم در غالب آيات قرآن بعنوان نكره آمده است كه اشعار به تعدد مصاديق آنها دارد . حتى كفار كه عبادت إختيارى ندارند و منكر عبوديت هستند ، بندگى ذاتى دارند و چون مملوك حقيقى خداوند هستند . قال الله :
« إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ج 8 / 70
( 2 ) - شرح مواقف ، شريف جرجانى ج 3 / 224 طبع قديم .