موصوف را نكره آورده است ( دقت شود )
نكته قابل توجه
در اين سوره ( سوره حمد ) صفت رحمت و غضب به واجب الوجود مجرد غير مادى نسبت داده شده در حالى كه واجب الوجود داراى احساسات و عواطف نيست و لذا بايد رحمت رحمانى او را به ايجاد و افاضه وجود حسب مصلحت عمومى كائنات بدانيم و رحمت رحيميه او را شامل هدايت خاصه او راجع باصلاح مؤمنين و مغفرت گناهان و داخل نمودن به بهشت بدون توجه به احساسات و عواطف بشرى بپذيريم تا توحيد معقولى داشته باشيم و اين موضوع در پاره اى از صفات ثبوتيه فعليه آمده ؛ بلكه حتى در صفات ذاتيه واجب الوجود مانند علم او نيز جارى مىشود نبايد علم او را صورت حاصله در ذهن بپنداريم كه او ذات بسيط مجرد است و صورت علميه در ذات او حلول نمى تواند تا تكثر به وجود آيد ، خصوصاً كه صفات ذاتيه او طبق براهين قطعى عين ذات واجبه اوست و ذات او عين حقيقت وجود است .
بحث كردن از صفات ذاتى ، فعلى حق تعالى بسيار دقيق است كه با اندك غفلت ميليارد ها درجه از معرفت صحيح او دور مى شويم . و واجب الوجود را - ناخود آگاه - ممكن الوجود تصور مىكنيم . ( أين التراب و ربّ الارباب )
نگارنده نمىخواهد درتفسير صفات ذاتيه و فعليه حق بدون دليل قطعى عقلى يا دينى بر يك تفسير وجودى خاص تكيه كند ، كه تأويل باطل است و ناروا ، ولى تأكيد من بر جنبه سلبى است كه نبايد صفات ذاتيه و فعليه واجب الوجود به معانى اى كه در خود و ساير مخلوقات مى دانيم قياس كنيم .
فايده مهم
در بين مردم عوام مسلمان مشهور شده كه صراط پلى است بر روى جهنم كه مردم پس