شود « 1 » .
اثبات برزخ
« تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ »
( النحل : 63 ) ؛ جمعى به اين آيه بر وجود عالم برزخ - فاصله مردن و قيامت - استدلال كردهاند ، و اين استدلال وقتى تمام مىشود كه ضمير جمع در كلمه ( وليهم ) به همان افراد در گذشته امم بر گردد و امّا اگر به افراد موجوده آن أمم از كفّار و اهل كتاب برگردد و يا به افراد مشركين زمان آن حضرت در موقع نزول آيه برگردد استدلال مذكور ضعيف مىشود . عمده اين كه شيطان بر ارواح برزخى ولايتى ندارد او در اين دنيا مىتواند مردم را وسوسه كند . در اين جا سؤال به ذهنم رسيد كه آيا شيطان ( جن كافر ) مؤمنين جن را وسوسه ( مراد القاء نفس است ) مىكنند يا اين كه نمىتوانند .
زنبور عسل
« وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ ، ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ »
( النحل : 68 و 69 ) ؛ پروردگار تو به سوى زنبور عسل ( كه اين سوره به نام او ناميده شده ) وحى كرد كه از كوهها و درختها و از آنچه مردم افراشته مى دارند « 2 » خانههاى برگزينيد . سپس از همه ثمرهها بخوريد و از راههايى كه پروردگارت براى
هامش
( 1 ) - الفاظ آيه قدرت خدا را معلّق بر مشيئت او نموده در حالىكه مشيئت و إراده معلّق بر قدرت است . و بعبارت ديگر إراده و مشيئت از صفات فعل است و قدرت از صفات ذات . و چنانچه إراده حق را مطابق نظر مشهور فلاسفه و متكلمين صفت ذاتى بدانيم بازهم قدرت او تابع إرادهاش نيست .
( 2 ) - بعضىها گفتهاند منظور كندوهايى است كه مردم براى زنبور عسل مىسازند .