الْعِلْمِ . « 1 »
عالم ناطق
حضرت آقا از جمله عالمان و الا مقامى بودند كه نه فقط در وادى تربيت نفس خويش علم و عمل را بهم آميخته بودند ، بلكه با زبانى گويا و منطقى محكم و رسا در قالبهاى گوناگون به نشر و پخش علم و معرفت پرداخته و ديگران را نيز از فيض علوم و معارف اسلام بهرهمند مىساختند . اينك به جلوههائى از آن اشاره مىكنيم :
تدريس
مىدانيم كه هنر تعليم غير از قدرت تعلّم است ؛ اين گونه نيست كه هر كس شاگرد خوبى است حتما معلّم خوبى نيز باشد . چرا كه داشتن قدرت بيانى شيرين و روان براى تشريح و تبيين مطالب و تفهيم آن براى مخاطب امريست غير از قدرت فهم و إدراك مطلب . و مدرّس و معلّم خوب و موفّق بودن مستلزم داشتن چند چيز است :
اوّل : داشتن اطّلاع جامع و كامل از مطلب مورد نظر ، دوّم : برخوردارى از نطق قوى و شيرين و قابل فهم ، سوّم : توان ايجاد رابطه صحيح و كامل با مخاطب ، چهارم : اخلاق جمعى زيبا و پسنديده .
بنابراين چه بسا محصّلان موفّقى كه در تحصيل توفيقها به دست آورده ولى هرگز مدرّس نشدند يا معلّم و مدرّس موفّقى نبودند .
مرحوم آقا در دوران تحصيل خود از روزهاى نخست و در حوزههاى مقدّس قم و نجف ، صرفا يك محصّل نبودند بلكه همواره براى ديگران نيز مثمر ثمر بوده و از تعليم و تدريس غافل نبودند .
هامش
( 1 ) « بحار الأنوار » ج 2 ، ص 67