شناختم مردى از فاصلهء ميان من و آنها بر مىخيزد و به آنها ميگويد : بيائيد حاضر شويد . من ميگويم : به كجا بيايند ؟ آن مرد ميگويد : قسم به خدا بسوى آتش ! من ميگويم : گناهشان چيست ؟ ميگويد : آنها به أعقاب جاهلى خود برگشتند . سپس حضرت فرمودند : همينطور دسته دسته به جهنّم مىبرند ، و من نمىبينم كسى نجات يابد مگر مثل هَمَلِ النَّعَم . »
علّامهء امينى اين أخبار را نقل فرموده است و سپس فرموده است كه :
قَسْطَلانى در « شرح صحيح بخارى » ج 9 ، ص 325 ، هَمَل « 1 » را به معناى شتران گمشده يا شتران بدون ساربان معنى نموده است ؛ يعنى : نجات يافتگان از اصحاب من كَماند مانند كم بودن شتران گم شده و بى ساربان .
و بعد از اين مطالب ميفرمايد : مشاجرات و مباحثاتى كه بين صحابه واقع شد كه منجرّ به مخالفت و شتم و تباغُض و قتال گشت كه طبعاً يك دستهء آنان را از عدالت خارج نمود ، و همچنين جماعت بسيارى كه خود مرتكب جنايات شدند ، شاهد مدّعاى ماست . « 2 »
و علّامهء طباطبائى مدّ ظله العالى در تفسير خود ميفرمايد : و فى الصّحيحَين عَن أبى هُرَيرةَ أنّ رَسولَ اللهِ صَلّى اللهُ علَيه وءَالِه وسَلّم قال : يَرِدُ عَلَىَّ يَوْمَ القِيَمَةِ رَهْطٌ مِنْ أَصْحَابِى ( أو قالَ : مِنْ أُمَّتِى ) يُحَلُونَ عَنِ الْحَوضِ . فَأَقُولُ : يَا رَبِّ ! أَصْحَابِى ! فَيَقُولُ : لَاعِلْمَ لَكَ بِمَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ ؛ ارْتَدُّوا عَلَى أَعْقَابِهِمُ الْقَهْقَرَى فَيُحَلُونَ . « 3 »
« در صحيح بخارى و مسلم ، أبوهريره از رسول خدا صلّى الله عليه
هامش
( 1 ) - هَمَل جمع هامل به معنى شتر بى ساربان يا گمشدهاست ، و اين لفظ را براى غَنَم گمشدهاستعمال نمىكنند .
( 2 ) - « الغدير » ج 3 ، ص 296 و 297
( 3 ) - تفسير « الميزان » ج 3 ، ص 420