و علّتش آنست كه آب منىّ كه مقصود و مراد از آن ، نسل مىباشد ، ضايع گرديده است ؛ و به همان علّت كه در از بين رفتن قوّهء ذائقه گذشت .
و به علّت كلام حضرت امام صادق عليه السّلام در خبر سماعه راجع به شكستن پشت مرد بطوريكه نتواند انزال منى كند ؛ كه بايد شخص ضارب يك ديه كامله پرداخت نمايد ، فتأمَّلْ در دلالت آن !
و به علّت خبر إبراهيم بن عُمر كه در آن أمير المؤمنين صلوات الله عليه به شش ديه قضاوت فرموده بود ؛ يكى از آن ديات براى كسى است كه جماعش از ميان رفته باشد . و سابقاً گذشت اجماع از كتاب « خلاف » راجع به آنكه پشت شكسته باشد ، و بدانجا بايد مراجعه گردد .
و امّا اگر ضربه طورى باشد كه انزال بشود ولى نتواند آبستن كند ، بنا بر مختار « تحرير » و « ارشاد » و « روضه » بايد ديه بدهد ؛ چون مناط منفعت ، فرق نميكند . و مطالبى كه دربارهء ديه جنين و ديه نطفه و ديه غير آن دو دلالت دارد بر گفتار ما ، در اينجا اشعار دارد .
و نيز گفته شده است كه : بدان ارشاد دارد خبر سليمان بن خالد ، كه او از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام سؤال كرد راجع به مردى كه با زنى جماع كرد و او را إفضاء نمود ( مجارى بول و حيض ، و يا مجارى غائط و حيض را يكى ساخت ) و آن افضاء طورى بود كه آن زن ديگر با آن حالت نمىتوانست بچّه بزايد . حضرت فرمود : بايد يك ديه بدهد . » « 1 »
ديه زنان و مردانى كه عقيم شدهاند بر عهدهء سازمانهائى است كه در اين امر دخالت داشتهاند
حال بايد ديد ديه اين يك ميليون زن كه آنها را عقيم گردانيدهاند و ديه اين هشتاد هزار مرد كه نيز ايشان را عقيم گردانيدهاند بعهدهء كيست ؟ !
در اينكه اينها از روى علم و بصيرت و انتخاب اينكارها را نكردهاند ، شكّى نيست . زيرا همه مردم جاهل به موضوع و جاهل به حكم بودهاند ، و بر
هامش
( 1 ) « مفتاح الكرامة فى شرح قواعد العلّامة » تصنيف سيّد محمّد جواد عامِلىّ ، ج 10 ، كتاب الدِّيات ، ص 475 و 476