بهتر كارمان به جائى برسد كه بر همّت و پر كارى و صبر ژاپنىها غبطه بخوريم و آرزو كنيم آنان را الگوى عمل خود در تحمّل مصائب و مشكلات قرار دهيم ! در همين متن « رسالهء نكاحيّه » ذكر شد كه جمعيّت كشور ژاپن يكصد و سى ميليون و مساحت آن يك پنجم كشور ايران مىباشد ؛ و بنابراين تراكم جمعيّتشان سيزده برابر ايران است .
در اثر كار و فعّاليّت مىتوان تمام زمينهاى حاصلخيز مملكت را مانند ژاپن و هلند آباد نمود
كشور هلند بقدرى كوچك است كه تنها به اندازهء استان مازندران ما مىباشد ، امّا در اثر كار و فعّاليّت و رنج بسيار بقدرى دامدارى را گسترش داده است كه پيوسته كشتيهاى موادّ حيوانى از پنير و كره و شير و غيرها ( كه در ساحل آن لنگر انداخته تا نوبت برسد ، و آن موادّ را به دنيا حمل نمايند ) آمادهء حركت مىباشند .
تمام اين زحمات را بر روى زمين مصنوعى و خاك مصنوعى به عمل مىآورند ! يعنى چه ؟ !
كشور هلند كوچك است و مقدار بسيارى از مرز آن را دريا احاطه كرده است ، و پيوسته در اثر طغيان آب و جزر و مدّ دريا و طوفانها مقدارى از دريا در خاك آن كشور نفوذ مىنمود و سواحل آن را جز دريا ميكرد . هلنديها آمدند و با سدّبندى محكم و استوار و گسترده در تمام اطراف مرز متّصل به ساحل ، نه تنها خاك اصلى خودشان را حفظ نمودند ، بلكه به پيش تاخته ، تا سرحدّ امكان ساحل دريا را توسعه دادند و دريا را جز خاك خودشان كردند . و بنابراين نه تنها از ضرر جزر و مدّ آسوده گشتند ، بلكه مقدارى از دريا را كه سدّبندى كرده بودند ، روى آن خاك انباشته تبديل به زمين نمودند ، و به مساحت كشورشان افزودند ؛ و بنابراين مىتوان گفت بر روى زمين تصنّعى و خاك مصنوعى دامدارى خودشان را با آن نظم و ترتيب بنيانگذارى كردند .
منظور از تقسيم اراضى ، اصلاح كشور نبود ؛ و نتيجهاى حاصل نشد
امّا در كشور ما ، شاهنشاه آريامهر به عوض آنكه از زمينهاى حاصلخير و مستعدّ كه بر ميلياردها هكتار بالغ مىشد استفاده كند و به عوض حفر قنوات و