ما مىگوئيم : اينهمه از مستشرقين و خاورشناسان شما كه آمدند و زبان عربى را فرا گرفتند و ساليان دراز در ممالك اسلامى بسربردند ، چرا در بازگو كردن حقائق آنطور كه بايد و شايد ، دريغ نمودند ؟ چرا إعمال غرض كردند ؟
چرا از روح استكبارى خود تنازل ننمودند و دمى در برابر پروردگار خاضع و خاشع و شكستهدل نشدند ؟ ! اينهاست كه گناه قارّهاى را بر گردن ايشان مىنهد ؛ تا كيفر آن چه باشد !
[ آلكسيس كارل ، علّت عدم موفّقيّت علوم طبيعى را بيان مىكند ]
دكتر گوستاو لوبون فرانسوى كتاب قطور و پرحجم « تمدّن اسلام و عرب » را مىنويسد و خودش در آن اعتراف مىكند كه : دينى را كه محمّد آورد ، از جهت توحيد عالىتر و راقىتر از توحيد عيسى بود ؛ « 1 » و معذلك مسلمان نمىشود ، و با همان نصرانيّت جان مىسپارد . اينها محلّ سؤال است .
دكتر آلكسيس كارل فرانسوى كه حقيقة مردى است متتبّع و باهوش ، و در پىجوئى بعضى از مفاسد و علل خرابيهاى مادّى و جسمى و روحى تحقيقات عميق و روشنى دارد ، و الحقّ كتب او مورد استفاده است ؛ معذلك
هامش
( 1 ) در « تمدّن اسلام و عرب » طبع دوّم ، ص 152 و 153 در فصل دوّم : فلسفهء قرآن و انتشار آن در عالم ، مىگويد :
« اگر اصول عقائد اسلام را به دقّت ملاحظه كنيم ، مىبينيم كه اسلام نوعى است از عيسويّت كه مشكلات و پيچيدگىهاى آن بكلّى مرتفع است . ولى در اين جاى ترديد نيست كه بين اسلام و عيسويّت از حيث فروعات ، فرق زيادى وجود دارد ؛ حتّى در اصول هم يك فرق نمايانى بين آنها موجود مىباشد كه عبارت است از وحدانيّت مطلقه ؛ اين خداى واحد مطلق از همه بالاتر و فوق تمام اشياء قرار گرفته ، حتّى هيچيك از انبياء و اولياء و ملائكه يا ارباب انواع هم در عرض او نيستند . راستى اينست كه در ميان تمام مذاهب دنيا فقط اسلام مىباشد كه اين تاج افتخار را بر سر گذاشته و اوّل از همه وحدانيّت محض و خالص را در دنيا انتشار داده است . تمام سادگى و شأن و مقام اسلام روى همين وحدانيّت مطلقه قرار گرفته ، و همين سادگى باعث قوّت و استحكام اين دين گرديده است . »