قرار داده است بپذيرند .
امّا ايشان چنين نكردند ، گردن ننهادند و پذيراى امر صاحب علم نشدند ؛ از فرمانش سرپيچيدند ، و از پيروى او بلندمنشى نموده ، از روى استكبار و منيّت بر خدا و رسولش افترا بستند ، و بواسطهء زيادى سياهى لشكر و كثرت ياوران و معاونان دنياپرست و معاندان با خدا و رسول خدا ، از تبعيّت و پيرويش استنكاف نمودند . » » رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم گفت :
أنا قاتلتهم على التّنزيل ؛ و أنت يا علىّ تقاتلهم على التّأويل . « 1 » « اى علىّ ! من با اين مردم براى پذيرش و قبول ظاهر قرآن و حقّانيّت نزول آن جنگ كردم ؛ و تو اى علىّ ! براى حقّانيّت معنى و مفاد آن جنگ خواهى كرد ! »
[ قتال أمير المؤمنين عليه السّلام با ناكثين و قاسطين و مارقين ، بر تأويل قرآن ]
بنابراين ، جنگهاى أمير المؤمنين عليه السّلام به دنباله ، و در امتداد غزوات رسول اكرم بوده است . مشركين قبل از اسلام با بدن پيغمبر و پيكرهء قرآن در ستيز بودند ؛ و اصحاب جمل و صفّين و نهروان با حقيقت پيغمبر و واقعيّت قرآن كه نفس مقدّس مقام ولايت و ولىّ والاى علم قرآن ، و عارف بر تنزيل و تأويل ، و صدرنشين از راسخان در علم بوده است در ستيز بودند . بنابراين ، اين نبردها در امتداد آن غزوات است ؛ و ابدا تفاوتى ندارد .
هامش
( 1 ) علّامهء مجلسى ، رواياتى را به اين مضمون در « بحار الأنوار » از طبع كمپانى ، ج 8 ، ص 455 و 456 ذكر نموده است ، و همچنين در ص 457 دربارهء اين مطلب ، قضايائى را ذكر مىكند . و در « ينابيع المودّة » شيخ سليمان قندوزى حنفى ، از طبع اسلامبول ص 233 از صاحب كتاب « الفردوس » روايت كرده است از وهب بن صفى بصرى كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم گفتهاند : أنا اقاتل على تنزيل القرءان ؛ و علىّ يقاتل على تأويل القرءان .