فى العلم . « تأويل متشابهات را غير از خدا و رسولش و راسخين در علم ، كسى ديگر نمىداند . » و اگر چه ممكنست گفته شود : صدر آيه كه فرموده است :
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ
دلالت مىكند بر آنكه پيامبر عالم به كتاب است ؛ و نيازى به تذكّر آن دوباره نبود .
و از جميع آنچه گفته شد بدست آمد كه در اين آيه كريمه ، علم انحصار به خداى تعالى دارد . و اين با استثناهائى كه دربارهء علم تأويل ، به اين آيه مىخورد و افرادى را مسلّما عالم به تأويل قرار مىدهد منافات ندارد ؛ همچنانكه آيات دالّهء بر انحصار علم غيب در خداوند تعالى با استثنائى كه بر وى خورده است منافات ندارد :
عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً إِلَّا مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُولٍ
. « 1 » « خداوند عالم به غيب است ، و از غيبش كسى را آگاه نمىكند مگر آن پيامبر پسنديده و انتخابشده خود را . » و نيز منافات ندارد كه مستثنى از جملهء و ما يعلم تأويله إلّا الله خود راسخين در علم بوده باشند . براى آنكه منافات ندارد كه اين آيه شأنى از شئون راسخين در علم را بيان كرده باشد ، كه عبارت از درنگ در وقت شبهه و ايمان و تسليم باشد ، در مقابل آنان كه در دلهايشان زيغ و انحراف است ؛ و آنكه آيات ديگرى دلالت كند بر آنكه راسخين در علم و يا بعضى از ايشان عالم به حقيقت قرآن و عالم به تأويل آياتش - بنا بر آنچه خواهد آمد - بوده باشند . » « 2 » بارى ، مراد و منظور ما از استشهاد به اين آيه مباركه اين بود كه : مخالفت
هامش
( 1 ) آيه 26 و صدر آيه 27 ، از سورهء 72 : الجنّ
( 2 ) « الميزان فى تفسير القرءان » ج 3 ، ص 26 و 27