قرآن مىداند . در كتاب « شرح حال و آثار سيّد جمال الدّين اسدآبادى » گويد :
[ خطابهء سيّد جمال الدّين در مصر ، راجع به عظمت قرآن ]
« سيّد براى بار دوّم به مصر مىرود و ده سال در مصر درنگ مىكند و شاگردانى تربيت مىنمايد و به تدريس مشغول مىشود و بحثها مىكند و خطبهها مىخواند . از جمله خطبهء مشهورهء اوست كه در باب رجوع به قرآن آمده است .
البتّه خطبه بسيار غرّاء و به زبان عربى است و ليكن ما ترجمهء آن را در اينجا ذكر مىكنيم :
بارالها ! گفتهء توست :
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ
. « 1 » [ « و آنان كه دربارهء ما جهاد كنند ، ما البتّه راههاى خودمان را به آنها ارائه مىدهيم . و البتّه خداوند با احسانكنندگانست . » ] و كلام تو محض حقّ است ! از آنجا كه دعوت من و اجابت اين نفوس زكيّه خالصا مخلصا لوجهك الكريم بود ، مرا به موجب گفتهء حقّ خودت ، به سبيل هدايت راهنمائى فرمودى ! آقايان ! مدينهء فاضلهء انسانى و صراط المستقيم سعادت بشرى قرآن است ؛ گرامى دستور مقدّس كه نتيجهء شرافت كلّ اديان حقّهء عالم ، و برهان قاطع خاتميّت مطلقهء دين اسلام إلى يوم القيمة ، و ضامن سعادت دارين و فوز نشأتين است . آه ، آه ! چسان از فرط غفلت مهجور شده ! گرامى دستور مقدّس كه مختصر شراره از قبسات انوار مضيئهاش ، عالم قديم و دنياى جديد را - به آن حقارت - به اين تمدّن رسانيد ، آها ، آها ! چسان
هامش
- « العالم الإسلامى » در مارس سنهء 1913 درج شده است و نويسندهء مقاله گفته است : آن را از مسلمانى مورد وثوق ، كبير المنزلة و عظيم الشّأن اخذ نموده است . ) »
( 1 ) آيه 69 ، از سورهء 29 : العنكبوت