از جملهء كتب خواجه نصير طوسى در علم آسمان كتاب « التّذكرة النّصيريّة فى الهيئة » است كه مختصر ولى جامع مسائل اين فنّ است . و از شروح مشهورهء بر اين كتاب شرح فاضل شمس الدّين محمّد بن أحمد خفرى از شاگردان سعد الدّين مىباشد . اين شرح ، شرح مزجى است ؛ آن را « تكملة » نام گذارده است ، و در محرّم سنهء 932 از تأليفش فراغت جسته است . « 1 » علم هيئت نيز از علومى است كه در حوزههاى علميّه تدريس مىشود .
هامش
- و در سنهء 1250 در طليطلة ، جماعت وعّاظ ( هيئت مبلّغان ) مدرسهاى براى تدريس لغت عربى و عبرى تأسيس نمودند به قصد نصرانى كردن مسلمين ، همچنانكه كتابهائى در دفاع از مسيحيّت ، ضدّ مسلمين تأليف شد . و اسقف استفان در پاريس در كتابهاى ابن رشد مناقشه مىكرد . و در آخر دوران مسلمين در اندلس محكمههاى تفتيش در مقابل علم و فلسفه كه از انتشار آنها از كتابهاى مسلمين در خوف افتاده بودند ، تشكيل شد .
و در بحر در مدّت هجده سال ( از 1481 - 1499 ) اين محكمهها 10220 مرد را زنده آتش زدند ؛ و 6860 نفر را به دار كشيدند ، و 97000 نفر ديگر را به سائر انواع عقوبتها ، عقوبت كردند . و در سنهء 1502 مجمع لاترانا مقرّر نمود تا هركس در فلسفهء ابن رشد نظر اندازد مورد لعنت قرار گيرد ، چونكه ابن رشد ، قائل به آزادى عقل است .
مراجعه شود به فصل دوّم با عنوان : « قوّة الحضارة العلميّة » از باب اوّل در كتاب ما :
« توحيد الامّة العربيّة » فقرات 4 تا 18 . »
( 1 ) - در « كشف الظّنون » طبع عثمانى سنهء 1360 هجرى ؛ ج 1 ، ص 391 و ص 392 گويد : « از كسانى كه اين كتاب « تذكرة » را شرح كردند ، علّامه سيّد شريف جرجانى متوفّى در سنهء 816 بود ، و نيز آن را محقّق نظام الدّين حسن بن محمّد نيشابورى معروف به نظام أعرج شرح كرد و آن را « توضيح التّذكرة » نام نهاد و در سنهء 811 از آن فارغ شد ، و اين شرح مشهور و مقبولى است . و سپس آن را محمّد خفرى كه در متن بيانش را آورديم شرح كرد . و گفته مىشود كه : علّامه قطب الدّين محمّد بن مسعود شيرازى ، و فاضل عبد العلى بيرجندى نيز شرحى بر آن نوشتهاند و ليكن من آن را نديدهام ( آنها را نديدهام ) . »