و آمدند تا به وسط وادى عرفات رسيدند ؛ در اين هنگام مردم را مخاطب قرار داده و اين خطبه را إيراد كردند :
دلالت خطبه بر وجوب حفظ جان و مال مسلمين و منع از ربا
إنَّ دِمَآءَكُمْ وَ أَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا ، فِى شَهْرِكُمْ هَذَا ، فِى بَلَدِكُمْ هَذَا . أَلَا كُلُّ شَىْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمِى ؛ وَ دِمَآءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ ؛ وَ إنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةِ بْنِ الْحَارِثِ ؛ وَ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِى بَنِى سَعْدٍ فَقَتَلَهُ هُذَيْلٌ . وَ رِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ ؛ وَ أَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَلِّبِ ، فَإنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ . « 1 »
« همانا بدانيد : خونهاى شما ، و أموال شما محترم و داراى ارزش و حرمت است مانند حرمت و احترام چنين روزى كه در آن هستيد ، و چنين ماهى ( ذو الحجّة ) كه در آن بسر مىبريد ، و چنين شهرى كه در آن سكنى گزيدهايد . ريختن خونهايتان و بردن أموالتان بر يكديگر حرام است . آگاه باشيد ! تمام امور و سنّتهاى جاهليّت را در زير قدمهاى خود محو كردم ! خونهايى كه در جاهليّت ريخته شده است زير گام من است و قصاص ندارد ! و أوّلين خون از خونهاى ما كه در جاهليّت ريخته شده است و قصاصش را ساقط كردم ، خون ربيعة بن حارث بن عبد المطلّب است ، كه از طائفهء بنى سعد زن شيرده و مُرضعه طلب نمود ، و او را طائفهء هُذَيل به قتل رساندند . و چون مسلمان نبوده است قصاص ندارد ؛ گرچه پسر عموى من است .
و رباهايى كه در جاهليّت تعهّد به آنها شده است همگى را از اعتبار انداختم . و أوّلين ربا و منفعت پولى را كه از اعتبار انداختم و زير قدم خود قرار دادم ، رباهايى است كه عموى من : عبّاس بن عبد المطلّب از مردم مىخواهد ؛ منفعت اين پولها و رباها را ساقط كردم ! »
هامش
اين أسامى را علم براى ناقة واحدى دانستند نيز اشتباه است .
( 1 ) مشروح اين خطبه با ذكر مصادر آن در كتاب « إمام شناسى » ج 6 ، ص 132 آورده شده است .