شامل مىشود . أمّا پرهيز از زنهاى بد ( اتَّقوُا شِرَارَ النِّسَآء ) كه جاى خود دارد ؛ و البتّه از زنهاى بد بايد اجتناب كرد . أمّا چرا از زنهاى خوب بر حذر باشيم ؟ وَ كُونُوا مِنْ خِيَارِهِنَّ عَلى حَذَرٍ .
در اينجا حضرت ميخواهد إعلام كند و بيدار باش بدهد كه : زنهاى خوب و پسنديده ، گرچه از سائرين ممتازند ، و ليكن نَفْس آنها به امور اعتباريّه و تخيّليّه و أوهام خيلى نزديك است ؛ و قابليّت گرايش و رنگ پذيرفتن در آنان بسيار است . و با أمرى و نهيى خود و عالمى را خراب مىكنند . بنابراين ، با خوبان آنها هم كه شما سر و كار داريد ، هميشه بايد دست به عصا حركت كنيد ؛ و به آنها مجال و ميدان ندهيد .
وَ لَا تُطِيعُوهُنَّ فِى الْمَعْرُوفِ حَتَّى لَا يَطْمَعْنَ فِى الْمُنْكَرِ . در كارهاى پسنديده و خوب و شايسته ، كه آن كار مسلّم معروف است و شكّ و شبههاى هم در آن نيست ، از آنان إطاعت نكنيد ؛ كه اگر إطاعت كنيد ، آنها كم كم طمع در منكر مىكنند . يعنى إراده و فرماندهى ايشان نسبت به كارهاى منكر تعلّق ميگيرد ؛ آنوقت شما را أمر ميكنند كه در كارهاى منكر هم از آنها إطاعت كنيد .
گفتار شيخ محمّد عبده در تفسير : وَ لَا تُطِيعُوهُنَّ فِى الْمَعْرُوفِ حَتَّى لَا يَطْمَعْنَ فِى الْمُنْكَر
شيخ محمّد عبدُه در شرح اين جمله از قول إمام مىفرمايد :
لا يُريدُ أنْ يُتْرَكَ الْمَعْروفُ لِمُجَرَّدِ أمْرِهِنَّ بِهِ ؛ فَإنَّ فى تَرْكِ الْمَعْروفِ مُخالَفَةَ السُّنَّةِ الصّالِحَةِ ، خُصوصًا إذا كانَ الْمَعْروفُ مِنَ الْواجِباتِ . « 1 »
« اينكه حضرت مىفرمايد : شما در كارهاى پسنديده از زنها إطاعت نكنيد ، بدين معنى نيست كه بواسطهء أمر آنها دست از عمل معروف برداريد ؛ و آن معروف ، ديگر معروف نبوده بلكه منكر مىشود ، و با آنكه معروف است أصلًا شما بجا نياوريد .
اين منظور حضرت نيست ؛ زيرا كه معروف ، كار پسنديده است و در ترك معروف مخالفت سنّت صالحه است ؛ بخصوص اينكه معروف از واجبات
هامش
( 1 ) « شرح نهج البلاغهء » شيخ محمّد عبده ، طبع بيروت ، ج 1 ، ذيل خطبهء 78 ، ص 129