لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ أَسْنَدُوا أَمْرَهُمْ إلَى امْرَأةٍ . « 1 » و ليكن در « بحار » از « تحف العقول » لفظ أسْنَدُوا را به أَسْدَوْا آورده است : لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ أَسْدَوْا أَمْرَهُمْ إلَى امْرَأةٍ « 2 » « هرگز رستگار نمىگردند قومى كه امور خود را به زن سپردند . »
ابن أثير در « نهايه » در مادّهء قَيَمَ گويد : مَا أَفْلَحَ قَوْمٌ قَيِّمُهُمُ امْرَأة « 3 »
حاج ملّا أحمد نراقى با اين عبارت آورده است : لَا يَصْلَحُ قَوْمٌ وَلَّتْهُمُ امْرَأةٌ . « 4 »
شيخ محمّد حسن صاحب جواهر ، در « جواهر » به اين عبارت آورده است : لَا يُفْلِحُ قَوْمٌ وَلِيَتْهُمُ امْرَأةٌ . « 5 »
ابن أثير در تعليقهء « نهايه » از هروى و « لسان العرب » به اين عبارت آورده است : مَا أَفْلَحَ قَوْمٌ قَيِّمَتُهُمُ امْرَأةٌ « 6 » .
على أىّ تقدير ، اين حديث ، هم مشهور است و هم مستفيض ، كه علماء ، چه شيعه و چه سنّى ، در كتب خود ( از تفسير و تاريخ و سيره ) اين عبارت را از پيغمبر نقل كردهاند ؛ و بزرگان از فقهاء در كتب فقهيّهء خود آوردهاند ؛ و در بسيارى از مواضع بدان استشهاد مىكنند . و در هر جا بحث از رياست و ولايت به ميان مىآيد ، اين روايت ، أوّلين روايتى است كه به چشم مىخورد . و به اين روايت همه استشهاد مىكنند كه : زن نمىتواند زمامدار أمرى نسبت به جماعتى بشود ، بدليل اينكه پيغمبر چنين فرمود .
بنابراين ، شهرت عظيم مُحقَّق كه بالغ است به حدّ إجماع ، إيجاب مىكند كه اين روايت را جزو روايات مقبوله قرار بدهيم و طبق آن عمل كنيم .
اللَهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ ءَالِ مُحَمَّد
هامش
( 1 ) « تحف العقول » مطبعهء حيدرى ، ص 35
( 2 ) « بحار الانوار » طبع حروفى حيدرى ، ج 77 ، ص 138
( 3 ) « النّهاية » ج 4 ، ص 135
( 4 ) « مستند الشّيعة » ج 2 ، كتاب القضآء ، ص 519
( 5 ) « جواهر الكلام » كتاب القضآء ، ص 2 ، طبع حاج موسى ملفّق
( 6 ) « النّهاية » ج 4 ، ص 135 .