عبارت : وَ فِى الامَّةِ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ را ندارد ، شاهد براى ما واقع نميشود .
بلى ، روايت « عيون المعجزات » مىتواند شاهد واقع شود ، كه گفتيم « مُرسَل » است ؛ و اين روايت سندش خوب است ، مُسْنَد است و ليكن اين جمله در آن نيست .
علّامة مجلسى در « بحارالانوار » « 1 » . روايت ثالثى را در همين باب حكايت مىكند از « مَناقِب » « 2 » . ابن شهرآشوب از كتاب « الجلآء و الشّفآء » و در آنجا گرچه اين فقرة « وَ فِى الامَّةِ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ » نيست ، أمّا صاحب « مناقب » در انتهاى روايت گفته است : الْخَبَر . و ما نميدانيم اين « الْخَبَر » إشاره به چيست ؟ اگر إشاره به بقيّه خبر است كه همان « وَ فِى الامَّةِ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ » باشد ، مطلب تمام است ؛ زيرا روايت ، هم « مُسند » بوده و هم از نقطة نظر دلالت تمام است . و ليكن ممكن است كه أحياناً « الْخَبَر » كه إشاره به بقيّة خبر است ، بقيّة خبر چيز ديگرى باشد .
عَلَى كلِّ تقدير ، تا هنگاميكه كتاب « الجلآء و الشّفآء » بدست نيايد ، و در آنجا إنسان نبيند كه اين جمله موجود است ، با لفظ « الْخَبَر » نمىتوانيم يقيناً حكم كنيم كه « الْخَبَر » إشاره به سوى وَ فِى الامَّةِ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ است .
نتيجه و محصّل استدلال از اين حديث شريف
محصّل كلام آنكه : اين دو روايت از جهت سند خوب ، ولى از جهت دلالت تمام نيست ؛ و روايت « عيون المعجزات » از جهت دلالت تمام ، ولى مُرسَل است ؛ و براى استفادهء انحصار حجّيّت در فتواى أعلم ، تمسّك به اين روايت تنها ، مشكل است .
بلى روايت ديگرى در مقام داريم كه براى انحصار حجّيّت در فتواى أعلم
هامش
( 1 ) « بحارالانوار » طبع كمپانى ، ج 12 ، ص 121
( 2 ) « المناقب » لابن شهرءَاشوب ، طبع سنگى ، ج 2 ، ص 429 ؛ عن « الجلآء و الشّفآء » فى خبرٍ : أَنَّهُ لَمَّا مَضَى الرِّضَا جَآءَ مُحَمَّدُ بْنُ جُمْهُورِ الْعِمِّىِّ وَ الْحَسَنُ بْنُ رَاشِدٍ وَ عَلِىُّ بْنُ مُدْرِكٍ وَ عَلِىُّ بْنُ مَهْزِيَارَ . . .