آن وقت حضرت بر آنها نماز مىخواندند و بر روى آنها خاك مىريختند . يعنى آن كسى كه قرائت قرآنش بيشتر بود و به قرآن واردتر بود ، او در مقامِ مقدّم قرار مىگرفت ، حتّى در مقام دفن شدن .
ابن أثير در « كامل التّواريخ » روايت مىكند كه : أَمَرَ رَسُولُ اللَهُ صَلَّى اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ وَ سَلَّمَ : أَنْ يُدْفَنَ الإثْنَانِ وَ الثَّلاثَةُ فِى الْقَبْرِ الْوَاحِدِ ، وَ أَنْ يُقَدَّمَ إلَى الْقِبْلَةِ أَكْثَرُهُمْ قُرْءَانًا وَ صَلَّى عَلَيْهِمْ « 1 »
از اينجا بدست مىآيد كه : مناطِ تقدّم قرآن است ، و آن كسى كه قرآن در وجود او بيشتر پياده شود ( قرآن بيشتر حفظ باشد ، آيات قرآن را بيشتر بلد باشد ، بهتر بتواند به قرآن استدلال كند ) او مقدّم است ؛ و اين مناط أعلميّت است .
موارد تقدّم در إسلام : أعلميّت به قرآن ، سنّت ، سپس هجرت ، و بعد إسلام است
دليل سوّم : علّامة أمينى در « الغدير » به روايت صحيحه از طرق عامّه روايت مىكند كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمود : يَؤُمُّ الْقَوْمَ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَهِ . فِإنْ كَانُوا فِى الْقِرَآءَةِ سَوَآءً فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ ؛ فَإنْ كَانُوا فِى السُّنَّةِ سَوَآءً فَأَقْدَمُهُمْ هِجْرَةً ؛ فَإنْ كَانُوا فِى الْهِجْرَةِ سَوَآءً فَأَقْدَمُهُمْ سِلْمًا « 2 »
رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم هر لشكرى را كه به جائى مىفرستاد ، يا جماعتى را كه جمع مىكرد ( در هر جا ، در هر محلّهاى ) دستور مىداد آن كسى كه علمش به قرآن بيشتر است ، او إمام باشد . يعنى اگر چند نفر مىخواهند نماز جماعت بخوانند و در ميان آنها چند نفر عالم هستند ، كداميك از آنها إمام جماعت باشد ؟ كسى كه به قرآن بيشتر وارد است ، بايد إمام جماعت باشد ، نه آن كسى كه به حديث بيشتر وارد است . اگر دو يا سه نفر در
هامش
( 1 ) « الكامل فى التّاريخ » طبع بيروت ، دار صادر ، ج 2 ، ص 163
( 2 ) « الغدير » ج 1 ، ص 53 ؛ از « صحيح مسلم » ج 3 ، ص 133 ؛ و از « صحيح ترمذى » ج 6 ، ص 34 ؛ و از « سُنن أبى داود » ج 1 ، ص 96 . و مراد از صحّت روايت ، صحّت آن به مناط عامّه است .