أَوْ فَرِيضَةٌ عَادِلَةٌ ، أَوْ سُنَّةٌ قَآئِمَةٌ ؛ وَ مَا خَلاهُنَّ فَهُوَ فَضْلٌ « 1 »
« رسول خدا داخل مسجد شدند و ديدند گروهى از مردم گرداگرد مردى را گرفته ، به دور او اجتماع كردهاند . حضرت فرمودند : اين چيست ؟ ! گفتند : علّامه است ! حضرت فرمودند : علّامه چيست ؟ گفتند : داناترين مردم است به أنساب عرب و تاريخ و وقايع آنها و جرياناتى كه در عصر جاهليّت واقع شده است ، و به أشعار عرب .
حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام فرمودند : در اين حال رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمودند : اين علمى است كه با ندانستن آن كسى را ضررى نمىرسد ، و با دانستن آن كسى را منفعتى عائد نخواهد شد .
سپس رسول خدا فرمودند : علم منحصر در سه چيز است : آيه محكم ، و يا فريضة عادله ، و يا سنّت قائمه ؛ و غير از اين سه چيز ، هر چه باشد زيادى است . »
و همچنين اين حديث شريف را مرحوم محدّث جليل ، فيض كاشانى در « محجّة البيضآء » « 2 » روايت نموده است ؛ و مجلسى رحمة الله عليه در « بحارالانوار « 3 » » از چهار كتاب « أمالى » صدوق و « معانى الاخبار » و « سرآئر » و « غوالى اللئالى » روايت كرده است و شرحى پيرامون آن ( به همان نَهَجى كه در « مرءَاة العقول » است ) ميدهد ؛ و ما اينك شرح او را در « مرءَاة العقول » بيان مىكنيم .
و أيضاً اين حديث را غزالى در « إحيآء العلوم » « 4 » آورده است .
و با اينكه مرحوم مجلسى در « مرءَاة العقول » اين حديث را از أحاديث ضِعاف شمرده است ، ليكن چون بزرگان ، همه در كتابهاى خود ذكر كردهاند و
هامش
( 1 ) « اصول كافى » طبع مطبعه حيدرى ، ج 1 ، كتاب فضل العلم ، ص 32 ، حديث 1
( 2 ) « محجّة البيضآء » ج 1 ، ص 28 و ص 29
( 3 ) « بحارالانوار » طبع كمپانى ، ج 1 ، ص 65 و ص 66
( 4 ) « إحيآء العلوم » ج 1 ، ص 27