ولايت مسألة بسيار مهمّى است ؛ در ولايت إمام ، شيعه بحثهاى كافى و وافى دارد ؛ و ليكن در ولايت فقيه بحث نشده است .
تأسّف آية الله نائينى ( قدّه ) بر عدم بحثهاى عميق در باب ولايت فقيه
مرحوم نائينى رحمة الله عليه كتابى دارد بنام « تنبيه الامّهء و تنزيه الملّة » كه بسيار كتاب خوبى است ؛ و در أواخر آن كتاب ، خيلى تأسف مىخورد و مىگويد : ما از يك روايت شريف و مبارك : لَا تَنْقُضِ الْيَقِينَ بِالشَّكِّ ، اينهمه فروع فقهىِ استصحاب را استفاده مىكنيم ؛ ولى با اينكه داراى چنين سرمايههاى سرشار و ذخائر عميقى هستيم چرا در باب حكومت و ولايت و وظيفهء مردم بحث نكردهايم ؟ و چرا آنها به ميان نيامده است ؟ واقعاً خيلى جاى تأسّف است ! و همين مرحوم نائينى رحمة الله عليه در باب استصحاب و بحثهاى دقيق و عميق و استنتاجات وسيع از آن ، بيداد مىكند .
استاد ما ، مرحوم آية الله آقا شيخ حسين حلّىّ در استصحاب ، و تضارب استصحاب ، و مقدّم بودن استصحاب موضوعى بر حكمى ، و تعارض استصحابَيْن و غيره بيداد مىكرد ؛ و چه فروعى از اينها بيرون مىكشيد ! و اينها را هم معمولًا بواسطهء شاگردى و تَتَلْمُذش نزد مرحوم نائينى به دست آورده بود ؛ و خودش هم از متفكّرين و خِرّيت فنّ بود .
واقعاً در يك قضيّة : لَا تَنْقُضِ الْيَقِينَ بِالشَّكِّ ، إنسان اين همه غوص مىكند ، ولى در باب ولايت بحث عميقى نداشته باشد ، و محتاج باشد كه مثلًا ديگران براى إنسان كتاب ولايت بنويسند ! حكم إنسان را آنها مشخّص كنند ، و بعنوان تمدّن براى إنسان سوغات بياورند ، و إنسان هم با گردن كج در مقابل آنها بايستد و آنها را به عظمت ياد كند ؛ اين خيلى جاى تأسّف است !
ما ذخائر بسيار زيادى در بين همين روايات داريم كه بايد در آنها بحث بشود ، و زياد هم هست ؛ و هر چه بيشتر بگرديم بيشتر پيدا مىشود .
مثلًا از جمله أدلّه ايكه در همين چند روز ذكر شد و تا به حال نديدم كسى در ولايت فقيه به آنها استدلال كند ، يكى روايت كميل است كه به همان قسمى