ايران به كاظمين عليهما السّلام آمديم و از آنجا با همراهى رفقاى كاظمينى أيضاً به سامرّاء مشرّف شديم .
تفسير آيه « إِنْ هِيَ إِلَّا أَسْماءٌ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ »
در حرم مطهّر سامرّاء
روزى در حرم مطهّر پس از فريضهء ظهر كه در آنجا به جماعت خوانده مىشد ، و ايشان هم در صفّ آخر متّصل به ضلع شمالى رواق مطهّر نشسته بودند و حقير هم پهلو دست ايشان بودم ، به يكى از همراهان كه در اين سفر از توحيد پرسيده بود ، درحالىكه دست بردند و تربتِ مُهر را از روى زمين برداشتند و به او ارائه نمودند ، پرسيدند : اين چيست ؟ !
گفت : اين مهر است ! اين تربت است .
آقا فرمودند : تو اين اسم مهر و تربت را بر روى آن گذاشتهاى و آن را وجودُ مستقلّ و ذى اثرى پنداشتهاى . اين اسم را بردار ، غير از اصل وجود چيزى نيست .
إِنْ هِيَ إِلَّا أَسْماءٌ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ ما تَهْوَى الْأَنْفُسُ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدى .
« 1 »
« نيستند آنها مگر اسمهائى كه شما و پدرانتان آنها را بدين اسمها نام نهاده ايد ! خداوند بدين اسمها حجّت و برهانى را فرود نياورده است . ايشان پيروى نمىنمايند مگر از پندار و گمان و آنچه را كه هواى نفوسشان بخواهد ، درحالىكه تحقيقاً از جانب پروردگارشان هدايت بسويشان آمده است . »
شما ميگوئيد مهر و تربت ، و با اسم و تعيّن مهر و تربت ، آن را جدا كرده و استقلال ميدهيد و از آن اثر مىطلبيد . زيرا كه طلب بر اصل و اساس استقلال است . استقلال و عزّت اختصاص به ذات خدا دارد . يعنى اين اسمها و رسمها و
هامش
( 1 ) آيه 23 ، از سورهء 53 : النّجم