اختلاف دارند و آن اينكه : در علم فيزيولوژى ثابت شده است كه در جهات كماليّه از بنيه جسمانى مانند مغز و قلب و رگها و اعصاب و قامت و وزن ، حدّ متوسط زنان از حدّ متوسط مردان عقب ترند ؛ و به اين دليل جنس زن لطيفتر و ظريفتر است همانطور كه جنس مرد خشنتر و سختتر است ؛ و احساسات لطيفه مانند عشق و دوستى و رقّت قلب و ميل به زيبائى و آرايش در زن بيش از مرد بوده و تعقّل در مرد بيش از زن مىباشد .
و بهطور كلّى زندگى زن احساس و عاطفه ، و زندگى مرد زندگى تعقّل و تفكّر است .
و اين علّت ( تفاوت ) موجب شده است كه اسلام بين آنها در وظائف و تكاليف عمومى اجتماعى كه قوام آن تكاليف به يكى از دو امر تعقّل و احساس مربوط مىشود فرق بگذارد .
جنگاورى و جهاد و قضاوت و حكومت را بمردان اختصاص دهد ، زيرا كه اين امور به قواى تعقّلى احتياج فراوان دارند و زندگى تعقّلى بيشتر از زنان در مردان است . و در مقابل پرورش و نگهدارى اولاد و تربيت آنها و تدبير امور منزل را به زن واگذار نمايد - چون اين امور احتياج بيشترى به اعمال عاطفه و احساسات لطيف دارند - و مخارج منزل و نفقه عيال را هم به عهده مرد بگذارد ، كه امكان انجام اين امور براى او ( زن ) باشد .
و آيا اين جز عدالت و حكمت است ؛ كه براى مردان نسبت به زنان امتيازى قرار داده شده ، و « اين ( برترى طبق ) ناموس خلقت خداوند دانا است »
ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ .
« 1 »
پس منزّهى تو اى خداوند كه چقدر در افعالت ، عدالت و حكمت نهفته است ، « و لكن خداوند كسى را كه از حدّ اعتدال تجاوز كند گمراه خواهد نمود . »
كَذلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتابٌ .
« 2 »
هامش
( 1 ) آيه 96 ، از سوره 6 : الانعام و آيه 38 ، از سوره 36 : يس و آيه 12 ، از سوره 41 : فصلت .
( 2 ) . آيه 34 ، از سوره 40 : المؤمن .