و دو مراقبهء ديگر هست كه بدان اشاره مىشود .
هفتم ، محاسبه :
چنان كه حديث : حاسبوا أنفسكم قبل أن تحاسبوا بدان امر است . « 1 » و حضرت موسى بن جعفر عليه السّلام در حديث يمانى فرموده : ليس منّا من لم يحاسب نفسه كلّ يوم . « 2 » و آن عبارت است از آنكه وقتى از شبانه روز خود را معيّن نمايد از براى رسيدن حساب خود . از مبدأ وقت سابق تا اين وقت را ملاحظه نمايد كه در آنچه بر آن عازم شده با ساير احكام لازمه ، آيا
هامش
( 1 ) - اين حديث را در « بحار الانوار » ج 15 كه در اخلاق است ص 40 از « مجالس » شيخ مفيد و از « امالى » شيخ طوسى رضوان الله عليه روايت كرده است ، به اسناد متصل خود از حفص از حضرت ابى عبد اللّه عليه السّلام قال : ألا فحاسبوا أنفسكم قبل أن تحاسبوا ، فإنّ في القيامة خمسين موقفا كلّ موقف مقام الف سنة . ثمّ تلا هذه الآية( فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ ).
و در « امالى » شيخ ج 1 ص 34 و ص 109 أيضا وارد است .
( 2 ) - اين حديث را در « كافى » ج 2 از اصول ص 453 آورده است . با اسناد متصل خود از إبراهيم بن عمر اليمانى عن أبي الحسن الماضى عليه السّلام قال : ليس منّا من لم يحاسب نفسه في كلّ يوم ، فان عمل حسنا استزاد الله ، و ان عمل سيّئا استغفر الله منه و تاب إليه .
و چون اين حديث يك فقره از فقرات وصيّتى است كه حضرت موسى بن جعفر عليهما السّلام ضمن وصيّت بسيار طويل و مفصل خود به هشام بن الحكم كردهاند لذا اين فقره نيز در ضمن آن وصيّت در « تحف العقول » ص 383 و در ج 1 « بحار الانوار » ص 43 از « تحف العقول » وارد شده است . و راجع به لزوم و وجوب محاسبهء نفس ( آيه 18 سورهء حشر ) صريحا دلالت دارد : يا أيّهّا الّذين آمنوا اتّقوا الله و لتنظر نفس ما قدّمت لغد و اتّقوا الله إنّ الله خبير بما تعملون .