و بنابراين هر يك از حادثات اين عالم در تحت اسم و صفتى خاصّ است ، و خداوند با اسماء حسناى خود هر چيزى را متناسب با آن اسم و صفت پديد مىآورد .
قرآن كريم با نداى بلند و آشكاراى خود به اين حقيقت اعلان مىدارد كه هر يك از حوادث از نقطه نظر جهات مختلفهء وجوديّه مستند به صفات و اسماء مختلفهء حضرت حقّ است ، يك صفت يا بيشتر ؛ و از جهت ملايمت و ائتلاف و استيناسى كه بين آنهاست ، به واسطهء صفات علياى و اسماء حسناى او به ذات اقدس او مرتبط مىشوند و سببيّت و اقتضاء از اين ناحيه ناشى مىشود .
و به عبارت مختصر مىتوان گفت : هر امرى از امور از جهت خصوص آن مصلحتى را كه متضمّن است ، از خيرات و بركات ، به خداوند تبارك و تعالى ربط حاصل مىكند .
و بناءً على هذا ، استقامتِ راه خدا و وحدت سببيّت خدا و عدم تغيّر و تبدّل آن و عدم اختلاف در فعل خدا ، به واسطهء ملاحظهء جميع صفات و اسباب مربوط به آن چيز است ، نه به واسطهء اقتضاء يك صفت خاصّى .
و به عبارت ساده و واضحتر : به واسطهء نتيجه و ما حصل جميع فعل و انفعالات و كسر و انكساراتى است كه بين احكام و مصالح مربوطه به موارد و موضوعات پيدا مىشود ، نه به واسطهء اقتضاء يك مصلحت به تنهائى .
و بنابراين اگر سنّت حكم مجعول فقط نفس همان پاداش دربارهء
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 349
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٣٤٩