بارى ، اين نمونه و مختصرى بود از رواياتى كه دلالت دارد بر اينكه سؤال در روز قيامت براى جميع بندگان است .
مخلصين و منكرين ، حساب و سؤال ندارند
مقرّبين و مخلَصين سؤال ندارند :
دوّم : رواياتى است كه دلالت دارند بر اينكه مؤمنين خالص كه آنها را مقرّبين گويند ، بدون حساب و سؤال داخل بهشت ميشوند ، و مشركينى كه در شقاوت و جحود و انكار ، در نهايت بُعد قرار دارند ، بدون حساب و سؤال داخل جهنّم ميروند .
همانطور كه سابقاً ذكر شد كسانى هستند كه رشته امور آنها از دستشان خارج شده و به دست پروردگار سپرده شده است . آنان ولىّ و صاحب اختيارى جز خدا ندارند ، چون از اراده و اختيار نفسانى بيرون آمدهاند . و بنابراين چون اعمال آنها استناد به خودشان ندارد ، سؤال و حساب نيز براى آنان نيست .
آنان مقرّبين و مخلَصين ( به فتح لام ) هستند كه در مقام فناء فى الله اقامت گزيدهاند .
خدا ميفرمايد :
فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ * إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ
. « 1 »
« پس حقّاً ايشان حاضرشدگانند در قيامت و عرصات حساب و سؤال ، مگر بندگان مخلَصين ما » .
و از طرف ديگر ، كسانى هستند كه در كفر و شرك و انكار و استكبار منغمر شدهاند و آن لطيفه الهيّه را در دلشان بكلّى خمود و خراب و فاسد و تباه كردهاند ؛ آنان وليّى ندارند جز طاغوت ، و خداوند
هامش
( 1 ) آيه 127 و آيه 128 ، از سورهء 37 : الصّافّات