سخن نگويند ، در اين آيه كه در سورهء نور است ميگويد كه زبانها هم سخن دارند ؛ اين اختلاف به حسب اختلاف موطن و موقف است .
از روى همين مقدّمهاى كه ذكر شد ، شايد انسان بفهمد كه آنجائى كه قفل ميزنند كجاست ؟ و آنجائى كه زبان شهادت ميدهد كجاست . آنجا كه مُهر ميزنند آنجائى است كه زبان بر خلاف آن عملى كه انجام داده ميخواهد اظهار و ابرازى كند ؛ يعنى آنجا هم ميخواهد تهمت بزند ؛ دروغ بگويد ؛ و بدين سبب خود را تبرئه و خلاص كند ؛ در اين موقف بر زبان مُهر زده مىشود كه ساكت باش ! و در آنجا كه زبان گواهى ميدهد معنايش اين نيست كه زبان اعتراف و اقرار لسانى مىآورد بر اين كار ؛ بلكه اينست كه آن عملى را كه در دنيا انجام داده يعنى عين دروغ و سخن چينى و تهمت و افترائى را كه بجا آورده است ؛ مردم را گول زده و اغواء كرده است ؛ در آنجا همين اعمال را انجام ميدهد ؛ و مشغول تهمت زدن و دروغ گفتم و اغواء كردن ميگردد .
پس نفس عملى را كه زبان در دنيا انجام داده است ؛ در آنجا به صورت ملكوتى همين زبان انجام ميدهد ؛ عيناً مانند دست و پا . نه اينكه معناى
تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ
اين باشد كه زبان بيايد و بگويد ، مانند همين گفتارى را كه انسان در دنيا دارد ميگويد كه من چنين و چنان كردم ، نه ، آن راهها براى اين قسم اعترافات و اعتراضها نسبت به زبان بسته است ؛ و همان حجم شهادتِ زبان مانند شهادتِ دست و پا نفسِ عملى است كه انجام داده مىشود ، اين شهادت زبان است ؛ آياتى داريم در سورهء سجده كه شايان دقّت است :