و مغرب عالم را احاطه كرده است ؛ او مادّى نيست ؛ يك قسم ديگرى است .
كيفيت تكلم دستها و شهادت پاها در روز قيامت
دست انسان كه تكلّم مىكند و يا در روز قيامت شهادت ميدهد بر أعمالى كه انجام داده است از اين قبيل است ؛ يعنى دست مىآيد جلوى خود انسان ؛ و مشغول همان عملى مىشود كه در دنيا انجام داده ، هر چه بوده است ؛ به قنوت برداشته ، به دعا بلند كرده ، به فقير اطعام كرده ، دزدى كرده ، خيانت كرده ، قمار نموده ، هر كارى كه بجا آورده است ، دست در برابر ديدگان خود انسان آن كارها را انجام ميدهد ؛ آن هم نه جداى از انسان ، بلكه خود انسان با دستهايش مشغول انجام اين كارهاست ، اين مىشود سخن گفتن دست .
و بنابراين در توان چه كسى است كه در اين صورت أعمال مَشاهد خود را منكر شود ؟
وَ تَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ
و پاها هم به همين طريق و كيفيّتى كه ذكر شد ، به آنچه در دنيا كسب كرده است گواهى ميدهند ؛ در آيه ديگرى داريم :
يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
. « 1 »
« روزى است كه گواهى ميدهند بر عليه آنها زبانهاى آنها و دستها و پاهاى آنها به آن اعمالى كه در دنيا انجام دادهاند » .
در اين آيه علاوه بر دستها و پاها ، زبانها هم داخل شده است ؛ در آيه قبل كه در سورهء يس است خداوند بر زبانها قفل مىزند كه زبانها
هامش
( 1 ) آيه 24 ، از سورهء 24 : النّور