اين پس فرستاده است . »
يعنى كارهائى را كه سابقاً و در قديم الايّام فرستاده و كارهائى را كه اخيراً و در زمانهاى تازه و نزديك فرستاده است ؛ و بر همين معنى است آيه مباركهء واقع در سورهء فتح :
لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ
. « 1 »
يعنى « براى آنكه خداوند بيامرزد آنچه را از گناه كه سابقاً مرتكب شده بودى ! و آنچه را بعداً و اخيراً مرتكب شدهاى » !
بيان صدر المتألّهين راجع به عقائد مختلفه در معاد
راجع به عقائد مختلفهء مردم در كيفيّت معاد ، مرحوم ملّا صدرا رضوان الله عليه مطالبى در « أسفار » نقل مىكند كه شايان دقّت است ، ميفرمايد :
« بعضى از اوهام عاميانه و آراء جاهلانه ، رأى كسانى است كه حشر نفوس و اجساد را محال دانسته ، و ممتنع ميدانند كه هر يك از نفوس و اجساد معاد داشته باشند . و آنان عبارتند از مَلاحِده و طِباعيّه « 2 » و دَهْريّه و جماعتى از طبيعيّون و گروهى از اطبّائى كه اعتمادى
هامش
( 1 ) صدر آيه 2 ، از سورهء 48 : الفتح
( 2 ) فرق ميان طِباعيّه و دهريّه آنست كه : طباعيّه غير از موادّ جسمانيّه كه همان قواى انفعاليّه است ، متفطّن به قواى فعليّه و مبادى فاعله نشدهاند مگر به قوا و طبايعى كه با بدن انسان است ؛ و به مبادى برزخيّه و مجرّداتى كه با مادّه نسبت دارند كه همان نفوس ناطقهء قدسيّه مىباشند برنخوردهاند ، فضلًا از مجرّدات مرسله ( كه در فعل نيز همچون ذات مجرّد از مادّه هستند ) ؛ پس چگونه پى برده باشند به آنكه امر و خلق براى اوست و او قدّوس و سبّوح است و ربّ الملائكة و الرّوح است .