يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ
. « 1 »
« اى انسان ! بدان كه تو با نهايت زحمت و سعى و كوشش ، با سرعت بسوى پروردگارت ميروى ! و بالاخره بايد به ملاقات او برسى ! »
اين آيه راجع به مؤمنين نيست . لقاى خدا كه در اين آيه و در بسيارى از آيات قرآن كريم آمده است ، راجع به انسان است ؛ انسان هر كه باشد : مؤمن ، كافر ، متّقى ، فاجر ، عادل ، فاسق ، هر كه هست بايد بسوى خدا حركت كند و به ملاقات او نائل آيد .
نعمتهاى بهشت در نفوس مختفى است ، و خداوند در بهشت ظاهر مىكند
نور خدا از دريچهء عالم وحدانيّتش مىتابد و تمام درون را روشن مىكند ؛ و آثار نعمتهاى الهيّه از بهشت ، و حورالعين ، و جنّات تَجرى مِن تحتها الانهار ، و نسيمهاى دل انگيز ، و عطرهاى روح افزا ،
وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ
، آن قدر نعمتهائى كه در قيامت وعده داده شده است ؛ همه و همه در اثر طلوع نور توحيد ، در مظاهر جمال به انسان ميرسد .
وَ فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ
. « 2 »
« در روز بازپسين در بهشت ، آنچه را كه نفوس اشتها داشته باشند و چشمها از آن لذّت برند ، براى انسان خداوند مهيّا فرموده است . »
اين نعمتها همه در باطن نفوس مختفى بوده ، و در حقيقتِ مؤمن پنهان بوده ؛ ليكن
لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُوَ
، روشن نمىكند و به
هامش
( 1 ) آيه 6 ، از سورهء 84 : الانشقاق
( 2 ) قسمتى از آيه 71 ، از سورهء 43 : الزّخرف