مؤمنين زودتر از كفّار ، و كفّار ديرتر . و براى بعضى در عبور از عَقَبات ، برزخشان خيلى طول مىكشد ، و براى رسيدن به قيامت مشكلات بسيارى در پيش دارند ، و ليكن براى بعضى آسان است .
براى ائمّهء طاهرين عليهم السّلام و اولياى خدا بسيار آسان است . آنها در دنيا برزخ و قيامت را پيمودهاند ، حساب و كتاب و صراط و ميزان و عدل و بهشت و جهنّم ، همه را ديده و عبور كردهاند ؛ و به مقام فناء در ذات حضرت احديّت رسيده و سپس به اين عالم رجوع كرده و براى ما خبر آوردهاند .
از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم مىپرسند :
مَتى هذَا الْوَعْدُ
؟ « وعدهء قيامت را كه خدا داده است كى ميرسد ؟ »
وَ يَقُولُونَ مَتى هُوَ قُلْ عَسى أَنْ يَكُونَ قَرِيباً .
« 1 »
« و ميگويند : چه زمانى است آن ؟ اى پيامبر ! بگو : اميد است كه نزديك باشد . »
آنهائى كه از پيغمبر سؤال ميكردند چه مىفهميدند اين معانى چيست ؟
عالم نفس و روح ، و تجلّيات أنفُسيّه ، و احاطهء عالم نفس بر برزخ ، و برزخ بر اين عالم ؛ اينها مباحث مهمّى است ، بسيار مهمّ .
اين مطالبى كه در اين چند بحث اخير بيان شد ، شيره كشيدهشدهء تمام آيات قرآن و روايات و اخبارى است كه دربارهء معاد و معارف الهيّه وارد شده است .
هامش
( 1 ) ذيل آيه 51 ، از سورهء 17 : الإسراء