توحيد بر همه منكشف ؛ و ليكن تجلّيات جلال ، موجب محجوبيّت مشركان و كافران از تجلّيات جمال است .
در قيامت اثر انحرافات متخلّفين ظهور مىنمايد
يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ وَ يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلا يَسْتَطِيعُونَ * خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ وَ قَدْ كانُوا يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ وَ هُمْ سالِمُونَ .
« 1 »
« روزى كه دامن بر ميان زده شود ، و مردم مشرك را به سجدهء خدا بخوانند و آنها نمىتوانند سجده كنند ؛ چشمان آنان ذليل و خاشع و فرو افتاده ، و ذلّت آنها را فرا گرفته است ؛ و آنان را در دنيا به سجده ميخواندند و داراى سلامت مزاج بودند و سجده نكردند . »
از اين گذشته هر عملى را كه انسان در دنيا انجام دهد ، عكسالعملش در آخرت در نزد انسان هست . دروغى كه در اينجا بگويد ، ظهور و بروز آن دروغ در آنجا به صورت يك دروغ خواهد بود .
خدعه ، مكر ، حيله كه در دنيا با خدا مىكنند ، در آنجا نيز به صورت بروز همين افعال از آنها سر مىزند . و لذا مشركين كه در آنجا انكار شرك خود را مىنمايند و
وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ
ميگويند ، براى آنست كه دروغ آنها در دنيا در آنجا ظهورى پيدا كند ، و سوگندهاى آنان به دروغ نمونه و به روزى داشته باشد .
و عدم استطاعت بر سجده در آنجا ، ظهور استنكاف از سجده در دنياست . و با وجود آنكه عظمت و قدرت پروردگار ظهور كرده است و لازمهء آن غايت خشوع و تذلّل و سجده است ؛ ولى معذلك
هامش
( 1 ) آيه 42 و 43 ، از سورهء 68 : القلم