بطورى كه نظر به اهلش مىكند و كلام آنها را مىشنود » .
نزول ارواح به دنيا به صورت پرنده ، از باب تمثيل است
البتّه در اينجا كه حضرت ميفرمايد : به صورت پرنده و طير بر ديوارها مىنشيند ، منظور اين نيست كه واقعاً روح مؤمن تعلّق به صورت مرغى و حيوانى ميگيرد ، و انسان ممكن است بعضى از اوقات مرغى را كه بر روى ديوار خانه مىبيند واقعاً روح مردهء او باشد ؛ بلكه حضرت تمثيل مىكنند بدين طريق كه همانطور كه مرغها بر روى ديوارهاى شما خود را مىاندازند و به آسانى رفت و آمد مىكنند ، همينطور هم روح مؤمن مىآيد و سركشى مىكند و از اهل خود و احوالات آنها اطّلاع پيدا مىكند .
در « جامع الاخبار » وارد است كه :
قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ وَ سَلَّمَ :
فَوَ الَّذِى نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ ، لَوْ يَرَوْنَ مَكَانَهُ وَ يَسْمَعُونَ كَلَامَهُ لَذَهَلُوا عَنْ مَيِّتِهِمْ وَ لَبَكَوْا عَلَى نُفُوسِهِمْ ، حَتَّى إذَا حُمِلَ الْمَيِّتُ عَلَى نَعْشِهِ رَفْرَفَ رُوحُهُ فَوْقَ النَّعْشِ ، وَ هُوَ يُنَادِى :
يَا أَهْلِى ! وَ يَا وُلْدِى ! لَا تَلْعَبَنَّ بِكُمُ الدُّنْيَا كَمَا لَعِبَتْ بِى ، فَجَمَعْتُ الْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ غَيْرِ حِلِّهِ ، ثُمَّ خَلَّفْتُهُ لِغَيْرِى فَالْمَهْنَأُ لَهُ وَ التَّبِعَةُ عَلَىَّ ؛ فَاحْذَرُوا مِثْلَ مَا حَلَّ بِى . « 1 »
« رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرمود : سوگند به آنكه جان محمّد در دست قدرت اوست ، اگر بازماندگانِ مرده موقعيّت و محلّ مرده را ميديدند و سخن او را مىشنيدند ، هر آينه از مرده خود
هامش
( 1 ) « بحار الانوار » ج 6 ، ص 161