مىتوانند با آزادى كامل شعائر دينى خود را اقامه كنند و با تشكيل دولت حقّه و حكومت اسلاميّه به تمام معنى به منويّات خود برسند ، و آن حالت غضب درونى خود را كه به علّت تسلّط قواى كفر در درون نهفته شده و راه ابراز و اظهار و فرونشاندن آن را ندارند بواسطهء مهاجرت به نقاط وسيع كه از دستبرد ظالمان مصون مانده است ، مىتوانند با برافراشتن لواى توحيد و پرچم عدل و داد و اقامهء حدود و جمعه و جماعات خشم خود را فرو نشانند و بينى دشمن را به خاك بمالند ؛ لذا با اين تعبير عجيب و غريب در اين آيه مباركه به نحو اعجاز توصيف اين حقيقت شده است :
« و كسى كه هجرت كند در راه خدا ، در روى زمين مُراغَمهاى بسيارى را خواهد يافت و به سعه و گشايش خواهد رسيد ، و امّا كسى كه از خانهء خود به قصد هجرت بسوى خدا و رسول خدا خارج گردد و هنوز به خدا و رسول خدا نرسيده در بين راه مرگ او را دريابد ، پس مزد و پاداش او برعهدهء خدا قرار گرفته و خداوند غفور و رحيم است . »
ميگويند : چون عالم برزخ از تتمّهء عالم دنيا محسوب ميگردد و لذا از صورت و كَمّ و كيف برخوردار است ، مؤمنينى كه از خانهء نفس خود بيرون آمده و خروج از بيت را تحصيل كردهاند و به هجرت پاى نهاده ، ولى هنوز به مقام كمال خود كه وصول به حقيقت ولايت و اندكاك در اسماء و صفات الهيّه و بالاخره عالم فناى مطلق در ذات مقدّس اوست نرسيدهاند ، در عالم برزخ كامل ميشوند و در هنگام
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 106
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص١٠٦