و مانند حكم به ارث بردن مسلمين از هم بنا بر اساس اخُوَّت دينى ؛ و نسخ آن به حكم ارث بنا بر اساس خويشاوندى و قرابت رحميّت ؛
و مانند آيات وجوب نماز به سمت قبله و مسجد الحرام كه نسخ وجوب صلوة را به سوى بيت المقدس نمود ؛
و مانند آيات قصاص كه نسخ حكم تورات را كرد ؛
و مانند نسخ أحكام شاقّهاى كه بر بنى اسرائيل واجب بوده است ؛
و مانند نسخ حكم به وجوب خوددارى از مباشرت با زنان و أكل و شرب در شبهاى ماه مبارك رمضان ، به آيه جواز أكل و شرب و آميزش با زنان در شبها تا طلوع فجر صادق ؛
و بسيارى ديگر از آيات منسوخه به أحكام قرآنيّهء جديده ؛
و بيان مثالهائى از مُحْكَم و متشابه و مثالهائى از آياتى كه ظاهرش عموم ، و مراد از آنها خصوص مىباشد ؛ و آياتى كه ظاهرش خصوص و مراد از آنها عموم هستند ؛ و آياتى كه لفظش ماضى و معنى آنها مستقبل است ؛ و آيات عزائم و آيات ترخيص ، و احتجاج بر مُلْحِدين و ردّ بر عبادت كنندگان أصنام و ثنويّه ، و زنادقه و دهريّه و نصارى و غير ذلك از آنچه صاحب كتاب « أعيان الشّيعة » به تفصيل ذكر نموده است و حاوى مطالب رشيق و أنيق مىباشد ولى ما در اينجا به جهت رعايت اختصار به اصول آنها اكتفا نموديم . « 1 »
6 - كتاب حضرت به مالك اشْتَر و محمّد بن الحَنَفيَّة
اين دو كتاب كه صدورش از حضرت قطعى است ، و اوّلى را در « نهج البلاغة » ذكر كرده است ؛ و دوّمى را صاحب « أعيان » در ترجمهء احوال أصْبَغ بن نُباتَه نقل نموده است ، و سائر كتب حضرت را كه در « نهج البلاغة » و غير آن وارد است
هامش
( 1 ) « أعيان الشّيعة » طبع ثانى ، مطبعهء ابن زيدون دمشق ، سنهء 1363 ، قسمت أوّل از جلد اوّل ، ص 318 تا ص 330 .