فراگيرنده ، اين پند و تذكر ما را فرا مىگيرد . »
با سند متّصل خود از على بن أبى طالب عليه السّلام روايت كرده است كه گفت رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم به من گفت : إنَّ اللَهَ أَمَرَنِى أنْ أُذْنِيَك وَ لَا أُقْصِيَكَ ؛ وَ . اعَلِّمك لَتَعِىَ ! وَ انْزِلَتْ عَلَى هَذِهِ اْلآيةُ :
وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ
. فَأنْتَ [ الْاذُنُ ] الْوَاعِيةُ لِعِلْمى ! يا عَلِى وَ أنَا الْمَدِينُة وَ أنْتَ الْبَابُ وَ لَا يُؤْتَى الْمَدِينَةُ إلَّا مِنْ بَابِهَا . « 1 »
« خداوند به من أمر كرده است كه ترا نزديك كنم ؛ و ترا دور نكنم ؛ و به تو تعليم نمايم تا فراگيرى . و اين آيه بر من نازل شد :
وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ !
پس تو گوشهاى فراگيرندهء علم و دانش من مىباشى ! اى على ! و من شهر علم مىباشم ، و تو دَرِ آن شهرى ! و در شهر نمىتوان آمد مگر از ناحيهء دَرِ آن . »
روايات خاصّه و عامّه درباره مدينة الحكمة
بايد دانست كه آنچه تا به حال آورديم ، رواياتى بود كه در آن پيامبر أكرم خود را مدينهء علم و على را دَرِ آن مدينه بيان كرده است ؛ و همچنين رواياتى از عامّه و خاصّه آمده است كه پيامبر أكرم خود را مدينهء بهشت و على را باب آن مدينه معيّن كرده ؛ و نيز رواياتى از عامّه وارد شده است كه أنَا دَارُ الْحِكْمَةِ وَ عَلِىٌ بَابُهَا و از خاصّه كه : أَنَا مَدِينَةُ الْحِكْمَةِ وَ عَلِىٌ بَابُهَا و يا أَنَا دَارُ الْحِكْمَةِ وَ عَلِىٌ مِفْتَاحُهَا .
اين روايات نيز در كتب أعلام آمده است ؛ و اينك ما از « غاية المرام » روايت مىكنيم :
در « غاية المرام » دربارهء حديث أَنا مَدِينَةُ الْجَنَّةِ وَ عَلِى بَابُهَا از طريق عامّه يك حديث و از طريق خاصّه دو حديث آورده است ؛ امّا از طريق عامّه از « مناقب » ابن مغازلى شافعى با سند متّصل خود از سعيد بن جبير ، از عبد الله بن عبّاس روايت كرده است كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم گفت :
أنَا مَدِينَةُ اْلجَنَّة وَ عَلِىٌ بَابُهَا فَمَنْ أَرَادَ الْجَنَّةَ فَلْيَأْتِهَا مِنْ بَابِهَا . « 2 »
هامش
( 1 ) - « شواهد التنزيل » ج 2 ، ص 272 تا 274 حديث شمارهء 1009 ، در باب 181
( 2 ) - « غاية المرام » ج 2 ، ص 523 ، باب 31 ، حديث شمارهء 1 ، از عامّه و در « مناقب » ابن مغازلى ، ص 86 ، حديث شمارهء 127 اين حديث را آورده است .